DuyTri.comDuy Trì
Xe máy: lịch bảo dưỡng theo km

Chăm xe máy theo mùa trong năm: nồm ẩm, nắng nóng, mưa bão và trước Tết

Mỗi mùa làm hỏng xe một kiểu: nồm làm gỉ và chập điện, nắng làm khô lốp, mưa rửa trôi dầu xích, cuối năm đi nhiều. Lịch mười hai tháng cho chủ xe ở cả hai miền.

A Vietnamese woman in a raincoat pushes her scooter under a covered apartment balcony during a heavy downpour, rain streaks in foreground, medium shot from inside, cool grey light

Lịch theo mùa không thay lịch theo km, mà xếp thêm vài việc nhỏ vào đúng thời điểm: đầu mùa nồm lo gỉ và ẩm điện, đầu mùa nắng lo lốp và nhiệt, trước mùa mưa bão lo phanh, đèn, xích, khoảng một tháng trước Tết làm một lần kiểm tổng. Mỗi mùa thêm một lần ghé tiệm hoặc một buổi tự kiểm kỹ hơn, tức khoảng bốn lần một năm.

Miền Bắc có bốn nhịp rõ, miền Nam chủ yếu hai mùa mưa và khô, miền Trung có mùa bão riêng. Bảng dưới gom theo tháng để bạn chọn đúng nhịp nơi mình sống. Mốc thay nhớt và kiểm định kỳ vẫn theo sổ hướng dẫn của chiếc xe.

Vì sao cùng một chiếc xe mà mỗi mùa hỏng một kiểu

Thời tiết tác động lên xe máy rõ hơn ô tô, vì gần như mọi bộ phận đều lộ ra ngoài. Hơi ẩm thấm vào giắc điện, nước rửa trôi dầu xích, nắng làm cao su khô cứng, bụi mùa khô bám vào lọc gió.

Người ở miền Bắc hay gặp cảnh sáng mùa nồm đề xe không nổ, đèn xi nhan chập chờn, rồi trưa nắng lên lại bình thường. Người ở miền Nam quen với chuyện đầu mùa mưa phanh kêu ken két, xích gỉ chỉ sau một tuần. Những thứ này không phải hỏng nặng, nhưng lặp lại mỗi năm và có thể phòng trước.

Ý tưởng của lịch theo mùa rất đơn giản: biết trước mùa tới sẽ làm khổ bộ phận nào, thì kiểm bộ phận đó ngay đầu mùa, không chờ nó tự báo. Gắn vào kỳ thay nhớt gần nhất là tiện nhất, khỏi phải đi tiệm thêm lần nữa.

Khi gọi hẹn tiệm, nói luôn ý định theo mùa để thợ chuẩn bị: "Nhà mình thay nhớt, anh xem giúp thêm ắc quy với giắc điện, sắp vào nồm rồi." Một câu như vậy đổi một lần thay nhớt bình thường thành một lần kiểm đúng chỗ, mà không tốn thêm chuyến đi nào.

Lịch mười hai tháng, gom theo mùa

Tháng ghi theo kiểu thời tiết phổ biến ở miền Bắc; người miền Nam và miền Trung dịch theo mùa mưa, mùa bão của nơi mình.

Thời điểmViệc chínhTự làm hay gọi thợDấu hiệu cần làm sớm hơn
Tháng 2–4 (nồm ẩm)Lau khô xe, xem giắc điện, ắc quy, bôi trơn xích, chống gỉ ốcLau tự làm; điện và ắc quy là thợĐề khó buổi sáng, đèn chập chờn, gỉ ở ốc
Tháng 5–7 (nắng nóng)Kiểm lốp lúc sáng sớm, nhìn hông lốp, che xe, kiểm nước làm mát nếu cóTự kiểm; bơm và thay ở tiệmLốp nứt chân chim, yên nứt, máy nóng bất thường
Tháng 6–10 (mưa bão)Phanh, đèn, xích, gioăng đèn; kiểm lại sau mỗi lần đi ngậpThợ kiểm; xích tự bôi trơnPhanh kêu, đèn đọng nước, xích gỉ
Tháng 11–12 (hanh khô)Lọc gió sau mùa bụi, kiểm đèn vì trời tối sớmThợXe ì, đèn mờ
Khoảng một tháng trước TếtKiểm tổng, thay nhớt nếu gần mốc, lốp và phanh cho chuyến về quêThợBất cứ điều gì ghi trong sổ chưa xử lý
Sau TếtKiểm lại sau chuyến xa, siết ốc, xem lốpThợTiếng lạ, lốp mòn lệch

Mốc thay nhớt và kiểm định kỳ trong sổ hướng dẫn của xe là chuẩn; bảng chỉ cho biết nên dồn sự chú ý vào bộ phận nào trong từng mùa.

Mùa nồm miền Bắc: kẻ thù là hơi nước đọng

Lau khô sau những sáng nồm nặng. Hơi nước đọng thành giọt trên yên, đồng hồ, tay lái. Lau bằng khăn khô trước khi đi, đặc biệt quanh ổ khoá và cụm công tắc.

Để xe chỗ thoáng, không phủ kín. Bọc ni lông kín tưởng là chống ẩm nhưng lại giữ hơi nước bên trong. Tấm phủ vải thoáng tốt hơn, hoặc để xe trong nhà nơi có gió.

Nhờ thợ xem giắc điện và ắc quy đầu mùa. Ẩm lâu làm đầu cực ắc quy và giắc nối bị ô xi hoá, gây đề khó, đèn chập chờn. Đây là việc của thợ, chủ xe không tự tháo ra lau.

Bôi trơn xích, chống gỉ các ốc lộ. Ốc trục bánh, chân chống, nan hoa dễ gỉ trong mùa nồm. Nhờ thợ xịt chống gỉ khi thay nhớt đầu mùa; xích thì bôi trơn như thường lệ.

Sáng đề không nổ thì đừng đề liên tục. Đề ba bốn lần không nổ thì nghỉ một lúc, lau khô quanh cụm công tắc, thử lại. Đề mãi chỉ làm ắc quy cạn thêm. Nếu sáng nào cũng vậy trong mùa nồm, ghi lại và đưa xe cho thợ xem, đó là dấu hiệu ắc quy hoặc giắc nối cần xử lý.

Làm thừa theo mùa, và làm đúng thay vào đó

Mùa nồm: bọc xe kín bằng ni lông. Hơi ẩm bị nhốt lại, đọng nước nhiều hơn để trần. Làm đúng: tấm phủ vải thoáng, hoặc để xe chỗ có gió.

Mùa nắng: xịt nước lạnh lên máy cho "mát". Nước lạnh tạt vào máy đang nóng không giúp gì mà còn có thể làm hại các chi tiết. Làm đúng: đỗ chỗ râm, để máy tự nguội.

Mùa mưa: bôi thật nhiều mỡ lên xích cho khỏi gỉ. Mỡ thừa hút bùn cát, thành hỗn hợp mài mòn xích nhanh hơn. Làm đúng: lau khô, xịt vừa đủ, lau phần thừa.

Trước Tết: thay một loạt phụ tùng "cho yên tâm". Thay thứ chưa tới hạn chỉ tốn tiền. Làm đúng: đưa sổ cho thợ, nhờ kiểm và chỉ thay những gì có dấu hiệu rõ hoặc đã tới mốc.

Quanh năm: rửa xe bằng vòi áp lực mạnh sau mỗi trận mưa. Nước áp lực đẩy vào ổ bi, giắc điện, đồng hồ. Làm đúng: rửa nhẹ, tập trung vào bánh và chắn bùn, để khô tự nhiên trước khi dựng vào nhà.

Mùa nắng nóng: lốp, yên và máy

Nắng gắt làm hỏng xe từ từ, khó nhận ra cho đến khi có vết nứt. Những việc nên thêm vào lịch:

  • Kiểm áp suất lốp vào sáng sớm khi lốp còn nguội; đo lúc trưa sẽ thấy cao hơn và dễ xả bớt sai.
  • Soi hông lốp mỗi tháng tìm vết nứt chân chim, nhất là xe để ngoài nắng cả ngày.
  • Để xe trong bóng râm khi được; dùng tấm che yên nếu phải đỗ ngoài nắng lâu.
  • Không để chai nước, bật lửa, sạc dự phòng trong cốp xe giữa trưa nắng.
  • Xe có két nước làm mát thì nhìn mức ở bình phụ khi máy nguội, mỗi tháng một lần.
  • Không đổ xăng đầy tràn miệng bình vào giữa trưa, để lại một khoảng trống nhỏ.

Nếu xe phải đỗ ngoài trời cả ngày ở chỗ làm, nhờ thợ xem lốp kỹ hơn ở lần thay nhớt mùa hè, vì lốp có thể già trước khi mòn hết gai.

Trước và trong mùa mưa bão

Làm một lần đầu mùa, sau đó lặp lại các bước nhỏ sau mỗi trận mưa lớn hoặc mỗi lần lỡ đi qua đoạn ngập.

  1. Đầu mùa, nhờ thợ kiểm má phanh và dầu phanh, vì đường ướt cần phanh tốt hơn bao giờ hết.
  2. Kiểm đèn pha, đèn phanh, xi nhan, còi; trời mưa tầm nhìn giảm, đèn là thứ để người khác thấy mình.
  3. Nhờ thợ xem gioăng đèn và chóa đèn, tránh nước vào đọng bên trong.
  4. Sau mỗi tuần mưa, lau khô và bôi trơn lại xích khi xe đã nguội.
  5. Lỡ đi qua đoạn ngập sâu, xe chết máy, thì không cố đề lại; dắt xe lên chỗ cao và đưa đi tiệm.
  6. Ghi vào sổ ngày đi ngập và mức nước, để lần thay nhớt kế tiếp thợ biết mà kiểm nhớt có lẫn nước không.

Có bão lớn, theo dõi tin chính thức và để xe chỗ cao, có mái, tránh gốc cây và mái tôn dễ bay. Xe máy có thể sửa, người thì không; không cố ra đường giữa bão để đưa xe đi cất.

Một tháng trước Tết và miền Nam hai mùa

Trước Tết. Đây là giai đoạn xe chạy nhiều nhất năm: đi chợ, đi chúc Tết, về quê. Tiệm sửa xe cũng đông nhất vào hai tuần cuối năm. Đi kiểm khoảng một tháng trước Tết sẽ tránh được cảnh xếp hàng, thợ cũng làm kỹ hơn. Thay nhớt nếu đã gần mốc, xem lốp đủ gai cho chuyến xa, phanh, đèn, ắc quy. Sau Tết, ghé lại một lần ngắn để thợ xem lốp và ốc sau những chuyến dài.

Miền Nam hai mùa. Mùa khô kéo dài nhiều tháng, bụi nhiều, nắng gắt: chú ý lọc gió và lốp. Mùa mưa thường có những cơn mưa lớn buổi chiều và triều cường ở một số khu: chú ý phanh, xích, và kiểm lại sau mỗi lần đi qua đường ngập. Hai lần kiểm kỹ trong năm, một lần đầu mùa mưa, một lần đầu mùa khô, là nhịp hợp lý.

Miền Trung. Mùa bão và lũ thường dồn vào những tháng cuối năm, sát với mốc trước Tết. Kiểm phanh, đèn trước mùa bão, chuẩn bị chỗ để xe cao ráo, và kiểm kỹ sau lũ trước khi đi lại. Nếu xe đã ngâm nước lũ, đừng cố đề lại; đưa tới tiệm và nói rõ mức nước, để thợ quyết định cần xả nhớt, làm khô điện hay kiểm thêm phần nào trước khi nổ máy.

Đặt lịch mùa vào điện thoại một lần, dùng nhiều năm

Lịch mùa có ưu điểm là lặp lại gần như y hệt mỗi năm. Chỉ cần đặt một lần trên lịch điện thoại bốn sự kiện lặp lại hằng năm: đầu mùa nồm (hoặc đầu mùa mưa với người miền Nam), đầu mùa nắng, đầu mùa bão, và một tháng trước Tết.

Trong phần ghi chú của mỗi sự kiện, chép luôn danh sách việc của mùa đó từ bảng phía trên. Đến ngày, mở ra là biết cần làm gì, không phải nhớ.

Trong sổ xe, mỗi lần làm việc theo mùa ghi thêm chữ "mùa nồm", "mùa mưa" cạnh dòng ghi. Sau hai ba năm, bạn sẽ nhìn ra chiếc xe của mình yếu nhất vào mùa nào và bộ phận nào hay phải đụng tới, từ đó lần sau chủ động hơn. Ví dụ, nếu năm nào đầu mùa nồm cũng phải xử lý ắc quy, có lẽ đã tới lúc hỏi thợ xem bình còn đủ khoẻ không.

Câu hỏi thường gặp

Mùa nồm có cần làm gì riêng cho xe máy không?

Có. Lau khô xe sau những sáng nồm nặng, để xe chỗ thoáng thay vì bọc kín ni lông, nhờ thợ xem giắc điện và ắc quy đầu mùa, bôi trơn xích và chống gỉ các ốc lộ ra ngoài.

Nắng nóng có làm hỏng lốp xe máy không?

Nắng gắt kéo dài làm cao su khô và có thể nứt chân chim ở hông lốp, nhất là xe đỗ ngoài trời cả ngày. Kiểm áp suất vào sáng sớm khi lốp nguội, soi hông lốp mỗi tháng và để xe chỗ râm khi có thể.

Trước mùa mưa nên kiểm gì trên xe máy?

Nhờ thợ kiểm má phanh và dầu phanh, đèn pha, đèn phanh, xi nhan, còi và gioăng đèn. Trong mùa mưa, lau khô và bôi trơn xích sau mỗi tuần mưa, kiểm lại xe sau mỗi lần lỡ đi qua đường ngập.

Có nên đi bảo dưỡng xe ngay sát Tết không?

Nên đi sớm khoảng một tháng trước Tết vì hai tuần cuối năm tiệm thường rất đông. Đi sớm thì thợ làm kỹ hơn, bạn cũng còn thời gian xử lý nếu phát hiện cần thay phụ tùng trước chuyến về quê.

Người ở miền Nam nên chăm xe theo mùa thế nào?

Chia theo hai mùa: mùa khô chú ý lọc gió và lốp vì bụi và nắng, mùa mưa chú ý phanh, xích và kiểm lại sau mỗi lần đi qua đường ngập. Kiểm kỹ hai lần một năm, đầu mỗi mùa.

Làm sao để không quên lịch chăm xe theo mùa?

Đặt bốn sự kiện lặp lại hằng năm trên lịch điện thoại cho đầu mỗi mùa và một tháng trước Tết, chép danh sách việc vào phần ghi chú. Mỗi năm đến ngày chỉ cần mở ra làm theo và ghi vào sổ xe.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138