Câu trả lời ngắn: nhà giặt gần như mỗi ngày nên chạy chế độ vệ sinh lồng khoảng 1 tháng một lần, nhà giặt ba bốn mẻ một tuần thì khoảng 2–3 tháng một lần. Lưới lọc xả nên mở ra xem mỗi 2–4 tuần, gioăng cửa (máy cửa trước) lau khô sau mỗi ngày giặt, ống cấp và lưới chắn rác đầu vòi kiểm mỗi 6 tháng. Thợ tháo lồng vệ sinh sâu thường chỉ cần sau 1–2 năm, và chỉ khi có dấu hiệu.
Con số đúng cho nhà bạn phụ thuộc vào số mẻ giặt chứ không phải số tháng trôi qua. Một máy giặt cho nhà năm người, có em bé, giặt nước lạnh và hay dùng nước xả bám cặn nhanh gấp mấy lần máy của một người ở một mình. Phần dưới giúp bạn đếm mẻ, đặt lịch cho từng bộ phận, nhận ra lúc phải làm sớm, và biết việc nào tự làm được trong mười lăm phút, việc nào để thợ.
Đếm mẻ giặt trước, rồi mới đặt lịch
Ghi thử một tuần xem máy chạy bao nhiêu mẻ, có bao nhiêu mẻ giặt nước lạnh, bao nhiêu mẻ đồ bẩn nặng như đồ lao động, khăn lau bếp, tã vải. Rồi đối chiếu với bảng dưới để chọn nhịp chạy chế độ vệ sinh lồng:
| Cách dùng của nhà | Số mẻ mỗi tuần | Chạy vệ sinh lồng | Mở lưới lọc xả |
|---|---|---|---|
| Một người, đi làm cả ngày | 2–3 mẻ | Khoảng 3 tháng một lần | Khoảng 1 tháng một lần |
| Vợ chồng trẻ, chưa có con | 3–5 mẻ | Khoảng 2–3 tháng | Khoảng 3–4 tuần |
| Nhà bốn người, có trẻ đi học | 7–10 mẻ | Khoảng 1–2 tháng | Khoảng 2–3 tuần |
| Nhà có em bé hoặc người nằm một chỗ | 10–14 mẻ | Khoảng 1 tháng | Khoảng 2 tuần |
| Phòng trọ dùng chung một máy | Trên 14 mẻ | Khoảng 3–4 tuần | Mỗi 1–2 tuần, chia phiên người làm |
Hai thứ đẩy nhịp lên dày hơn bảng: giặt nước lạnh gần như mọi mẻ, và dùng nhiều nước xả vải. Cặn xà phòng với nước xả quyện thành lớp nhầy bám mặt ngoài lồng, chỗ mắt không thấy. Nếu nhà bạn rơi vào cả hai, lấy mức dày hơn một bậc so với bảng.
Lịch cho từng bộ phận của máy giặt
Chế độ vệ sinh lồng chỉ là một phần. Máy giặt có năm chỗ cần nhớ, mỗi chỗ một nhịp khác nhau:
| Hạng mục | Bao lâu một lần | Tự làm hay gọi thợ | Dấu hiệu cần làm sớm hơn |
|---|---|---|---|
| Lau khô gioăng cửa, để hé cửa sau khi giặt (máy cửa trước) | Sau mỗi ngày có giặt | Tự làm | Chấm đen li ti ở nếp gấp gioăng |
| Rửa khay chứa bột giặt, nước xả | Khoảng 2–4 tuần | Tự làm | Nước xả đọng lại, khay nhớt hoặc có mốc |
| Mở lưới lọc xả, gỡ xơ vải, tóc, đồng xu | Khoảng 2–4 tuần | Tự làm, rút điện trước | Máy xả chậm, còn nước trong lồng sau khi vắt |
| Chạy chế độ vệ sinh lồng, máy trống | Khoảng 1–3 tháng theo số mẻ | Tự làm | Quần áo vừa giặt có mùi ẩm, có vụn đen bám |
| Kiểm ống cấp, lưới chắn rác đầu vào, ống xả | Khoảng 6 tháng | Tự làm phần nhìn, thay ống thì gọi thợ | Ống phồng, nứt, rỉ nước ở khớp nối |
| Tháo lồng vệ sinh sâu | Khoảng 1–2 năm, khi có dấu hiệu | Thợ | Chạy vệ sinh lồng rồi vẫn ra vụn đen, mùi không hết |
Mốc ghi trong sách hướng dẫn đi kèm máy là chuẩn, bảng trên là khoảng tham khảo cho máy dùng trong gia đình. Máy đời mới có đèn nhắc vệ sinh lồng theo số mẻ thì cứ theo đèn, vì máy đếm chính xác hơn trí nhớ.
Dấu hiệu tới hạn sớm hơn lịch
Quần áo vừa giặt xong đã có mùi ẩm. Đây là dấu hiệu sớm nhất. Mùi không đến từ quần áo mà từ lớp cặn phía sau lồng và trong ống xả. Chạy chế độ vệ sinh lồng ngay, không cần chờ tới lịch.
Vụn đen như mạt chè bám trên áo trắng. Đó là mảng mốc bong ra từ mặt ngoài lồng. Chạy vệ sinh lồng hai lần liền cách nhau vài ngày. Nếu sau hai lần vẫn ra vụn, lớp bám đã quá dày, cần thợ tháo lồng.
Máy vắt xong lồng vẫn còn nước. Thường do lưới lọc xả hoặc ống xả nghẹt xơ vải. Rút điện rồi mở lưới lọc xem trước khi nghĩ tới chuyện máy hỏng.
Máy rung mạnh, kêu to hơn thường lệ khi vắt. Có thể do quần áo dồn một bên, có thể do chân máy lệch. Thử chia lại đồ, kê lại chân. Nếu vẫn rung khi lồng trống, ghi lại và báo thợ ở lần bảo dưỡng tới, đừng tự mở máy.
Nước rỉ dưới chân máy. Khoá vòi cấp, rút điện, lau khô rồi xem nước rỉ từ khớp ống cấp hay từ dưới gầm. Khớp ống thì vặn lại hoặc thay ống, rỉ từ trong máy thì để thợ.
Mười lăm phút tự làm mỗi tháng
Chọn một ngày cố định, ví dụ sáng chủ nhật đầu tháng, làm liền một lượt theo thứ tự này. Máy cửa trên bỏ qua bước gioăng, phần còn lại giống nhau:
- Rút phích điện của máy và khoá vòi nước cấp. Đây là bước không được bỏ, dù chỉ định lau qua.
- Lót khăn cũ và một cái chậu thấp dưới nắp lưới lọc xả (thường ở góc dưới phía trước máy cửa trước, hoặc trong lồng ở máy cửa trên). Mở từ từ cho nước còn đọng chảy ra.
- Gỡ xơ vải, tóc, kẹp, đồng xu khỏi lưới lọc, rửa dưới vòi, lắp lại đúng ren và vặn chặt tay.
- Rút khay bột giặt ra rửa nước ấm, dùng bàn chải cũ chà khe hẹp, để khô rồi lắp lại.
- Máy cửa trước: lật nếp gioăng, lau bằng khăn ẩm rồi khăn khô. Gặp chấm mốc thì lau bằng nước pha giấm loãng, không cạy bằng vật nhọn.
- Mở vòi, cắm điện, cho máy chạy chế độ vệ sinh lồng khi lồng trống, theo đúng lượng chất tẩy hướng dẫn ghi trên gói.
- Chạy xong để hé cửa máy và nắp khay cho khô hẳn, rồi ghi một dòng vào sổ.
Nhà bạn ở chung cư, máy đặt ngoài lô gia: chọn ngày khô ráo để làm, tránh hôm mưa tạt. Máy đặt trong nhà tắm thì nhớ lau khô sàn trước khi cắm điện lại.
Khi nào cần thợ tháo lồng và thợ làm đúng trông thế nào
Chế độ vệ sinh lồng làm sạch được phần lớn lớp cặn mỏng. Nhưng khi lớp bám đã dày nhiều năm, nước tẩy chỉ làm bong từng mảng, máy càng chạy càng ra vụn đen. Lúc đó mới cần tháo lồng. Đây là việc của thợ vì phải tháo nắp, tháo trục, đôi khi tháo cả bo điều khiển, lắp lại không chuẩn là máy rung và rò nước.
Một lần tháo lồng làm đúng thường có những điểm bạn quan sát được: thợ rút điện và khoá nước trước khi mở máy; chụp ảnh hoặc cho bạn xem mặt sau lồng trước khi rửa; rửa cả lồng trong, lồng ngoài, cánh khuấy và ống xả; lắp lại rồi chạy thử một chu trình ngắn có nước trước mặt bạn để xem không rò, không rung bất thường.
Trước khi thợ tới, nên nói rõ: "Nhà mình dùng máy được khoảng bốn năm, đã chạy vệ sinh lồng đều mà vẫn ra vụn đen, anh/chị kiểm giúp và cho xem mặt sau lồng trước khi rửa." Câu đó giúp thợ biết bạn theo dõi máy, và giúp bạn tránh bị báo thêm hạng mục không có thật. Nếu thợ đề nghị thay linh kiện, xin xem linh kiện cũ và hỏi vì sao phải thay.
Không nên gọi thợ tháo lồng định kỳ mỗi sáu tháng chỉ vì nghe nói vậy. Máy được chạy vệ sinh lồng đều, không có mùi, không có vụn đen thì chưa cần tháo, tháo lắp nhiều lần còn làm mòn gioăng và ổ trục.
Những việc làm thừa hoặc làm sai
Đổ thêm bột giặt cho chắc sạch. Bột thừa không tan hết, đọng lại thành cặn nuôi mốc. Dùng đúng lượng theo khối lượng đồ và độ bẩn, máy giặt sạch hơn chứ không bẩn hơn.
Dùng chất tẩy mạnh mỗi tuần. Chất tẩy gốc clo pha đặc dùng quá dày làm gioăng cao su chai và nứt sớm. Chạy chế độ vệ sinh lồng theo nhịp trong bảng là đủ.
Đóng kín cửa máy sau khi giặt cho gọn. Hơi ẩm bị nhốt lại là điều kiện lý tưởng cho mốc. Để hé cửa và nắp khay vài giờ sau mỗi lần giặt.
Để quần áo ướt qua đêm trong lồng. Vừa sinh mùi cho quần áo, vừa sinh mùi cho máy. Giặt xong phơi ngay, hoặc hẹn giờ cho máy giặt xong đúng lúc bạn ở nhà.
Rửa lưới lọc xả bằng cách cạy bằng tua vít. Lưới nhựa dễ gãy ngàm. Dùng bàn chải cũ và nước ấm là đủ.
Giặt quá tải cho đỡ tốn mẻ. Lồng nhồi chặt thì nước và bột giặt không đi qua hết đồ, cặn đọng lại nhiều hơn, ổ trục và giảm xóc cũng chịu tải nặng. Giữ đồ ở khoảng ba phần tư lồng, đồ cồng kềnh như chăn bông thì giặt riêng một mẻ.
Ghi sổ máy giặt thế nào để khỏi quên
Một trang trong sổ bảo dưỡng chung của nhà, hoặc một dòng trong bảng tính, dành riêng cho máy giặt. Mỗi lần làm, ghi đủ các ô sau:
- Ngày làm và việc đã làm: chạy vệ sinh lồng, mở lưới lọc, kiểm ống cấp, hay thợ tháo lồng.
- Ai làm: người trong nhà hay thợ, tên thợ hoặc nơi gọi.
- Thấy gì: lưới lọc có nhiều xơ không, ống có phồng không, có vụn đen không. Một chữ "sạch" cũng đáng ghi.
- Phụ tùng thay nếu có: ống cấp, ống xả, gioăng cửa.
- Mốc kế tiếp: ngày dự kiến chạy vệ sinh lồng lần sau, ngày kiểm ống lần sau.
Đặt thêm một lời nhắc lặp lại trên lịch điện thoại theo nhịp đã chọn. Sau ba bốn lần ghi, bạn sẽ thấy nhịp thật của máy nhà mình: nếu lần nào mở lưới lọc cũng đầy xơ thì rút chu kỳ, nếu lần nào cũng gần như sạch thì có thể giãn ra một chút. Sổ còn có ích khi máy hết bảo hành mà gặp sự cố, vì thợ hỏi "lần cuối vệ sinh là khi nào" thì bạn trả lời được ngay.
Câu hỏi thường gặp
Máy giặt có nút vệ sinh lồng thì có cần mua chất tẩy riêng không?
Chế độ vệ sinh lồng thường chạy nước nóng và quay lâu hơn chu trình thường, chỉ chạy nước cũng giúp được một phần. Nhà giặt nhiều nước lạnh nên thêm chất tẩy lồng giặt theo đúng lượng ghi trên gói để lớp cặn bong tốt hơn, còn máy ít dùng thì chạy nước nóng là đủ.
Máy giặt cửa trên có cần lau gioăng như máy cửa trước không?
Máy cửa trên không có gioăng cao su ở cửa nên không cần bước đó. Bù lại máy cửa trên hay đọng cặn ở mép trên lồng, túi lọc xơ vải và mặt dưới nắp, nên lau những chỗ này mỗi lần mở lưới lọc.
Đi vắng một tháng thì nên làm gì với máy giặt?
Trước khi đi, giặt mẻ cuối rồi lau khô gioăng, mở lưới lọc xả cho hết nước đọng, khoá vòi cấp, rút phích và để hé cửa máy. Về nhà, chạy một chu trình vệ sinh lồng khi lồng trống trước khi giặt đồ thật để xả nước tù trong ống.
Ống cấp nước máy giặt bao lâu thì nên thay?
Ống cấp chịu áp lực nước liên tục nên lão hoá dần. Kiểm bằng mắt khoảng sáu tháng một lần, thấy phồng, nứt chân chim, gỉ ở đầu nối thì thay ngay. Nhiều gia đình chọn thay định kỳ sau khoảng năm năm dù trông còn ổn, vì một đường ống vỡ khi không có ai ở nhà gây ngập rất phiền.
Máy giặt có mùi hôi dù đã chạy vệ sinh lồng thì làm sao?
Kiểm lần lượt lưới lọc xả, khay bột giặt, gioăng cửa và ống xả có bị gập hoặc cắm quá sâu vào lỗ thoát sàn không. Nếu cả bốn chỗ đều sạch mà mùi vẫn còn sau hai lần chạy vệ sinh lồng liên tiếp, gọi thợ tháo lồng kiểm tra.