Máy lọc không khí có hai tầng lọc với hai nhịp khác nhau: tấm tiền lọc rửa khoảng 2–4 tuần một lần, màng lọc chính thay khoảng 6–12 tháng tuỳ độ bụi của nhà và số giờ chạy. Máy hút ẩm thì đổ bình nước mỗi ngày trong mùa nồm (nếu không nối ống xả), rửa lưới lọc gió khoảng mỗi tháng, và làm sạch kỹ trước khi cất máy sau mùa.
Hai loại máy này hay đi cùng nhau trong nhà miền Bắc vào mùa nồm, và cũng hay bị bỏ quên như nhau: máy vẫn chạy, đèn vẫn sáng, nên người ta nghĩ máy vẫn làm việc. Thực tế một tấm tiền lọc phủ bụi làm máy lọc không khí hút yếu đi rõ, còn bình nước máy hút ẩm để lâu là chỗ mốc sinh sôi ngay trong thiết bị chống mốc. Lịch dưới đây tách riêng từng máy, kèm phần cho nhà có người dị ứng và nhà gần đường nhiều bụi.
Bảng lịch hai máy trong mùa nồm và ngoài mùa
Cột cuối ghi dấu hiệu đáng tin hơn lịch. Nhà có người dị ứng, có trẻ nhỏ, nuôi chó mèo hoặc gần công trình xây dựng nên lấy mức ngắn.
| Hạng mục | Bao lâu một lần | Tự làm hay gọi thợ | Dấu hiệu cần làm sớm hơn |
|---|---|---|---|
| Máy lọc không khí: hút bụi hoặc rửa tấm tiền lọc | Khoảng 2–4 tuần | Tự làm, rút điện | Nhìn thấy lớp bụi xám phủ lưới |
| Máy lọc không khí: thay màng lọc chính | Khoảng 6–12 tháng hoặc theo đèn báo | Tự làm theo sách hướng dẫn | Có mùi khi máy chạy, quạt to mà gió yếu |
| Máy lọc không khí: lau cảm biến bụi, khe hút gió | Khoảng 2–3 tháng | Tự làm | Chỉ số không đổi dù phòng bụi |
| Máy hút ẩm: đổ và tráng bình nước | Mỗi ngày trong mùa nồm | Tự làm | Đèn báo đầy, máy tự dừng |
| Máy hút ẩm: rửa lưới lọc gió | Khoảng 2–4 tuần trong mùa | Tự làm | Lưới phủ bụi, máy hút được ít nước hơn |
| Máy hút ẩm: rửa kỹ bình, phơi khô, cất máy | Cuối mùa nồm | Tự làm | Bình có nhớt, vệt mốc |
| Kiểm quạt, dàn lạnh máy hút ẩm, mạch điện | Khi có dấu hiệu | Thợ | Máy kêu lạ, đóng băng ở dàn, không ra nước |
Thời hạn thay màng lọc và cách vệ sinh ghi trong sách hướng dẫn của máy là chuẩn, bảng chỉ là khoảng tham khảo. Đèn báo thay lọc thường tính theo giờ chạy, không đo độ bẩn thật, nên kết hợp với việc nhìn tấm lọc.
Mười phút cho máy lọc không khí
Làm theo nhịp của tấm tiền lọc, và mỗi lần làm thì liếc qua màng lọc chính:
- Tắt máy và rút phích điện.
- Mở nắp hoặc tấm mặt theo chỉ dẫn trong sách, rút tấm tiền lọc ra, thường là lưới mỏng ở ngoài cùng.
- Hút bụi tấm tiền lọc bằng đầu chổi mềm, hoặc rửa dưới vòi nếu sách cho phép, để khô hẳn ở chỗ thoáng, tránh nắng gắt.
- Nhìn màng lọc chính: màu đã chuyển xám đậm, có mùi khi ngửi gần thì chuẩn bị thay. Màng lọc chính thường không rửa được, rửa nước là hỏng lớp sợi lọc.
- Lau khe hút gió, cửa thổi gió và mắt cảm biến bụi bằng khăn khô hoặc tăm bông.
- Lắp lại đúng chiều, theo mũi tên hướng gió in trên khung lọc. Lắp ngược là máy lọc kém.
- Cắm điện, nếu vừa thay màng lọc chính thì đặt lại đèn báo theo hướng dẫn, ghi ngày vào sổ.
Khi thay màng lọc, làm ở ban công hoặc gần cửa sổ, cho màng cũ vào túi buộc kín rồi mới mang đi, tránh rũ bụi ra phòng. Người có cơ địa dị ứng nên để người khác làm việc này.
Mua màng lọc thay thế thì mang theo màng cũ hoặc ghi kích thước, mã in trên khung vào sổ. Màng lắp vừa khít mới lọc đúng, màng hơi nhỏ là không khí đi vòng qua khe hở mà không qua lớp lọc nào.
Máy hút ẩm: việc hằng ngày và việc cuối mùa
Máy hút ẩm chạy dày đặc trong mùa nồm, việc hằng ngày rất nhỏ nhưng bỏ vài hôm là sinh mùi:
- Mỗi ngày: rút bình nước, đổ đi, tráng qua nước sạch, lắp lại đúng rãnh. Nước trong bình không dùng để uống hay tưới cây ăn.
- Nếu nối ống xả liên tục, kiểm ống không gập và đầu ống nằm thấp hơn máy để nước chảy được.
- Mỗi hai bốn tuần trong mùa: rút điện, tháo lưới lọc gió phía sau hoặc bên hông, hút bụi hoặc rửa nước, để khô rồi lắp.
- Lau thân máy, nhất là khe hút gió dưới chân máy, nơi bụi sàn bị hút vào.
- Cuối mùa: rửa bình bằng nước pha giấm loãng, phơi khô hẳn; rửa lưới, để khô; cho máy chạy chế độ quạt một lúc nếu có để khô lòng máy; quấn dây, bọc máy và cất đứng thẳng ở chỗ khô.
Không nghiêng hay nằm máy hút ẩm khi cất hoặc di chuyển, vì nhiều máy có máy nén giống tủ lạnh. Đầu mùa sau, để máy đứng yên một lúc trước khi cắm điện, theo sách hướng dẫn.
Dấu hiệu tới hạn và hoàn cảnh cần lịch dày hơn
Máy lọc chạy ồn hơn mà gió ra yếu. Màng lọc đã bít. Rửa tiền lọc trước, nếu vẫn yếu thì thay màng chính dù đèn chưa báo. Nhớ đặt lại đèn báo sau khi thay.
Máy lọc có mùi hôi khi bật. Màng lọc đã giữ quá nhiều bụi và hơi ẩm. Mùa nồm điều này đến sớm hơn. Thay màng, đừng xịt nước thơm vào máy.
Máy hút ẩm chạy cả buổi mà bình gần như không có nước. Lưới lọc gió bít, hoặc phòng đã đủ khô so với mức đặt. Kiểm lưới, xem lại mức độ ẩm cài. Lưới sạch mà dàn lạnh có băng thì gọi thợ.
Nhà có người dị ứng hoặc trẻ nhỏ. Không phải chẩn đoán gì, chỉ là nên vệ sinh dày hơn: tiền lọc mỗi hai tuần, màng chính theo mức ngắn. Triệu chứng sức khoẻ thì đi khám, máy không thay được bác sĩ.
Nhà gần đường lớn hoặc công trình. Bụi nhiều làm màng lọc đầy nhanh, có khi chỉ năm sáu tháng. Nhìn màng mỗi lần rửa tiền lọc để quyết định, không chờ đèn.
Nuôi chó mèo. Lông vật nuôi bám vào tiền lọc rất nhanh, có nhà cần hút tiền lọc mỗi tuần. Làm được thì màng chính bền hơn hẳn.
Phòng ngủ chạy máy lọc suốt đêm. Máy chạy tám tới mười giờ mỗi đêm, cửa đóng kín, nên số giờ cộng dồn rất nhanh. Đèn báo thay lọc sẽ sáng sớm hơn máy phòng khách, đó là bình thường. Rửa tiền lọc theo mức ngắn và nhìn màng chính mỗi tháng.
Lịch hai máy theo mùa trong năm
Trước mùa nồm. Lấy máy hút ẩm ra, kiểm dây và phích, rửa bình, chạy thử một giờ xem có ra nước. Máy lọc không khí: rửa tiền lọc, nhìn màng chính, mua sẵn một màng dự phòng nếu màng đang dùng đã quá nửa hạn.
Trong mùa nồm. Máy hút ẩm chạy nhiều nhất, đổ bình mỗi ngày, rửa lưới mỗi hai ba tuần. Máy lọc không khí hút cả hơi ẩm, màng lọc dễ có mùi hơn, nên kiểm màng mỗi lần rửa tiền lọc.
Mùa hè. Nhà đóng cửa bật điều hoà nhiều thì máy lọc không khí chạy nhiều, tiền lọc bám bụi nhanh. Máy hút ẩm đã cất hoặc chỉ dùng cho phòng kín, phòng chứa đồ.
Mùa khô, mùa hanh. Bụi ngoài trời nhiều hơn, nhất là nhà gần đường. Màng lọc chính đầy nhanh nhất vào mùa này. Đây cũng là lúc nhiều nhà phải thay màng sớm hơn đèn báo.
Phần của thợ và việc làm thừa
Hai máy này có ít việc cho thợ. Máy hút ẩm có máy nén và dàn lạnh, nếu dàn đóng băng, máy kêu lạ, không ra nước dù lưới sạch thì để thợ kiểm, không tự mở vỏ. Máy lọc không khí có quạt và mạch điện, máy chết hẳn hoặc quạt kêu rè sau khi đã thay lọc thì mang tới nơi sửa.
Vài việc làm thừa: rửa màng lọc chính bằng nước để khỏi thay, vì làm vậy hỏng lớp lọc và máy chỉ còn thổi gió; xịt tinh dầu vào máy lọc, vì dầu bám lên màng lọc và cảm biến; chạy máy hút ẩm hết công suất khi cửa sổ đang mở, vì máy phải hút ẩm cho cả khu phố. Đóng cửa phòng khi chạy máy hút ẩm là việc đơn giản nhất để máy làm đúng việc.
Một việc thừa khác hay gặp là chạy máy lọc không khí ở mức cao nhất suốt ngày đêm cho chắc. Mức tự động theo cảm biến thường đủ, máy chạy mạnh khi phòng bụi và êm khi phòng sạch, màng lọc cũng bền hơn. Ban đêm phòng ngủ có thể để mức thấp cho êm.
Ghi sổ hai máy cho mùa sau đỡ vất
Ghi sổ cho cả hai máy chung một trang: ngày rửa tiền lọc, ngày thay màng lọc chính và loại màng, số giờ chạy nếu máy hiển thị; ngày rửa lưới máy hút ẩm, ngày cất máy cuối mùa và tình trạng bình. Màng lọc nên mua sẵn một bộ dự phòng trước mùa nồm, ghi kích thước vào sổ để lần sau mua đúng. Đặt nhắc hai tuần một lần trong mùa nồm, một tháng một lần ngoài mùa.
Ghi thêm một dòng nhận xét mỗi mùa: năm nay máy hút ẩm ra bao nhiêu bình mỗi ngày lúc nồm nặng nhất, màng lọc dùng được mấy tháng thì đổi màu. Năm sau đọc lại là biết chuẩn bị bao nhiêu màng dự phòng, có cần thêm máy cho phòng khác không, và máy nào đang yếu dần so với chính nó năm trước. Sổ ghi đều như vậy còn giúp bạn nói chuyện với thợ bằng số liệu thật thay vì bằng cảm giác.
Nhà có nhiều máy ở nhiều phòng thì đánh số từng máy, dán số nhỏ ở mặt sau, ghi trong sổ theo số đó. Ba máy cùng loại để ba phòng sẽ có ba nhịp khác nhau, gộp chung là không biết máy nào đã thay lọc.
Câu hỏi thường gặp
Màng lọc của máy lọc không khí có rửa được không?
Tấm tiền lọc thường rửa được, còn màng lọc chính dạng sợi mịn thì phần lớn không rửa được, nước làm hỏng cấu trúc sợi. Một số máy có màng rửa được, sách hướng dẫn sẽ ghi rõ. Không chắc thì chỉ hút bụi nhẹ mặt ngoài.
Đèn báo thay lọc sáng nhưng màng còn trắng thì có cần thay không?
Đèn thường tính theo giờ chạy, không đo độ bẩn thật. Nhà ít bụi có thể dùng thêm một thời gian nếu màng còn sáng màu và không có mùi. Nhà có người dị ứng thì nên thay theo đèn cho yên tâm.
Máy hút ẩm có mùi hôi phải làm sao?
Rửa bình nước bằng nước pha giấm loãng, rửa lưới lọc gió, lau khe hút gió, để máy khô. Mùi thường từ nước đọng lâu trong bình. Rửa xong mà vẫn có mùi khi chạy thì nhờ thợ kiểm dàn lạnh bên trong.
Ngoài mùa nồm có nên chạy máy hút ẩm không?
Tuỳ phòng. Phòng kín, tầng trệt, phòng chứa đồ hay sách ẩm quanh năm thì chạy vài giờ mỗi ngày vẫn có ích. Phòng thoáng, có điều hoà chạy thường xuyên thì có thể cất máy cho tới mùa nồm năm sau.
Có thể dùng nước từ máy hút ẩm để tưới cây không?
Nước ngưng tụ đi qua dàn kim loại và bình nhựa, không phải nước sạch để uống. Nhiều nhà dùng tưới cây cảnh hoặc lau sàn, nhưng không nên dùng cho rau ăn hay cho vật nuôi uống.