Máy rửa bát nhà dùng mỗi ngày cần một lịch bốn tầng: rửa cốc lọc rác dưới đáy mỗi tuần, tháo tay phun kiểm lỗ khoảng mỗi tháng, chạy một chu trình máy trống với chất tẩy dầu khoảng 1–2 tháng, và châm muối làm mềm nước, nước làm bóng khi đèn báo. Lau gioăng cửa mỗi tuần. Nhà chỉ chạy máy vài lần một tuần có thể giãn lọc rác thành hai tuần một lần.
Máy rửa bát hỏng vì không bảo dưỡng hiếm khi là hỏng lớn ngay. Nó hỏng từ từ: bát ra còn vụn, ly có vết trắng, máy có mùi khi mở cửa, nước đọng dưới đáy. Người dùng tưởng máy kém, chuyển sang rửa tay, máy nằm không. Lịch dưới đây giữ máy làm đúng việc của nó, phần lớn do bạn tự làm sau khi ngắt điện.
Bảng lịch máy rửa bát
Áp dụng cho máy độc lập và máy âm tủ. Máy để bàn cỡ nhỏ có ít bộ phận hơn, bỏ những dòng không có.
| Hạng mục | Bao lâu một lần | Tự làm hay gọi thợ | Dấu hiệu cần làm sớm hơn |
|---|---|---|---|
| Rửa cốc lọc và tấm lưới lọc dưới đáy | Mỗi tuần nếu chạy hằng ngày | Tự làm | Nước đọng dưới đáy sau chu trình, có mùi |
| Lau gioăng cửa và mép dưới cánh cửa | Mỗi tuần | Tự làm | Vết nhớt đen ở mép cửa |
| Tháo tay phun, thông lỗ phun | Khoảng mỗi tháng | Tự làm | Bát ở một tầng không sạch, tay phun quay chậm |
| Chạy máy trống với chất tẩy dầu cho máy | Khoảng 1–2 tháng | Tự làm | Lòng máy có lớp dầu, mùi hôi khi mở cửa |
| Châm muối làm mềm nước | Khi đèn báo; nước cứng thì thường hơn | Tự làm | Ly cốc có vết trắng mờ |
| Châm nước làm bóng | Khi đèn báo | Tự làm | Bát ra đọng giọt nước, khô chậm |
| Kiểm ống cấp, ống xả, chỗ nối dưới chậu | Khoảng 6 tháng | Nhìn bằng mắt; thay ống thì gọi thợ | Ẩm mốc ở tủ dưới chậu, ống gập |
| Thợ kiểm bơm, bộ gia nhiệt | Khi có dấu hiệu | Thợ | Nước không nóng, máy không xả, báo lỗi lặp lại |
Mốc trong sách hướng dẫn của máy là chuẩn, nhất là lượng muối và mức độ cứng nước cài trong máy. Bảng chỉ là khoảng tham khảo cho gia đình dùng thường xuyên.
Rửa lọc rác và tay phun: mười lăm phút mỗi tuần
Đây là hai việc giữ máy rửa sạch nhất. Làm sau chu trình cuối ngày, khi máy đã nguội:
- Tắt máy, rút phích hoặc ngắt công tắc riêng của máy. Với máy âm tủ không với tới phích, ngắt aptomat nhánh bếp nếu có.
- Kéo giỏ dưới ra hết. Xoay cốc lọc ở đáy ngược chiều kim đồng hồ để nhấc lên, rút tấm lưới phẳng bên dưới.
- Rửa cốc lọc và lưới dưới vòi bằng bàn chải mềm và chút nước rửa bát, gỡ hết vụn thức ăn, hạt cơm, xương nhỏ.
- Mỗi tháng một lần, tháo tay phun dưới và tay phun giữa theo chỉ dẫn trong sách, soi từng lỗ phun dưới ánh đèn, thông lỗ nghẹt bằng tăm tre.
- Lắp tay phun lại, xoay thử bằng tay xem quay trơn, không chạm giỏ.
- Lắp lưới, lắp cốc lọc, xoay đến khi khớp. Cốc lọc lắp lỏng là vụn thức ăn lọt thẳng vào bơm.
- Lau gioăng cửa, đóng máy, ghi một dòng vào sổ.
Đừng dùng kim loại nhọn thông lỗ phun, lỗ bị nong rộng thì tia nước yếu đi. Tăm tre hoặc tăm nhựa là đủ.
Muối làm mềm và nước làm bóng: hai thứ hay bị bỏ qua
Nhiều máy rửa bát có bộ làm mềm nước bên trong, cần châm muối chuyên dụng vào một ngăn dưới đáy. Muối giúp bộ làm mềm tái tạo, giữ khoáng trong nước không bám lên ly và lòng máy. Thiếu muối lâu, ly ra có vết trắng, bộ gia nhiệt cũng bị cặn bám dần. Chỉ dùng muối dành cho máy rửa bát, không dùng muối ăn vì có chất chống vón và hạt quá mịn.
Nước làm bóng giúp nước trượt khỏi bề mặt bát đĩa, khô nhanh và không đọng giọt. Máy có ngăn riêng và đèn báo khi cạn. Châm khi đèn báo là đủ, không cần đổ đầy tràn.
Hai việc này phụ thuộc vào độ cứng của nước nhà bạn. Máy cho phép cài mức độ cứng trong phần cài đặt, sách hướng dẫn chỉ cách. Nhà dùng nước giếng hoặc nước nhiều vôi nên cài mức cao, châm muối dày hơn. Nhà dùng nước đã qua lọc mềm thì có thể cài thấp.
Một lỗi hay gặp là đổ nhầm nước làm bóng vào ngăn muối hay ngược lại. Hai ngăn có nắp khác nhau, đọc kỹ ký hiệu trong sách lần đầu, sau đó sẽ quen. Châm muối xong lau sạch muối rơi vãi rồi chạy một chu trình ngay để muối không ăn mòn lòng máy.
Lần đầu dùng máy, ngăn muối thường phải đổ thêm nước cho đầy rồi mới cho muối vào, những lần sau thì không cần. Bước này hay bị bỏ qua vì chỉ làm một lần, sách hướng dẫn ghi ở trang lắp đặt.
Dấu hiệu nói máy đã tới hạn
Bát ra còn vụn thức ăn ở một tầng. Tay phun của tầng đó nghẹt lỗ hoặc bị vật gì cản quay. Kiểm tay phun trước khi nghĩ máy yếu.
Ly thuỷ tinh có lớp trắng mờ. Có thể thiếu muối làm mềm hoặc cài sai độ cứng nước. Kiểm đèn báo muối, xem lại cài đặt.
Mở cửa có mùi chua hoặc mùi tanh. Cốc lọc đầy vụn và lòng máy đã có lớp dầu. Rửa lọc, chạy máy trống với chất tẩy dầu cho máy. Thói quen để bát bẩn trong máy hai ba ngày mới chạy cũng sinh mùi.
Nước đọng ở đáy sau khi chạy xong. Lọc rác nghẹt hoặc ống xả gập dưới chậu. Kiểm hai chỗ đó. Vẫn đọng thì có thể là bơm xả, việc của thợ.
Tủ gỗ dưới chậu ẩm, phồng. Có rò ở đường ống cấp hoặc xả. Ngắt máy, khoá van cấp nước, lau khô và gọi thợ. Tủ bếp phồng nước sửa tốn công hơn nhiều so với thay một đoạn ống.
Việc của thợ và cách nói khi gọi
Phần người dùng làm được dừng ở lọc rác, tay phun, gioăng, châm muối, chạy máy trống và nhìn ống. Bơm xả, bộ gia nhiệt, van cấp nước, bo mạch và dây điện trong máy là việc của thợ. Máy âm tủ cần kéo ra khỏi hộc để sửa cũng nên để thợ làm, vì kéo sai cách dễ giật đứt ống và làm hỏng cánh tủ ốp.
Khi gọi, nói rõ những gì đã kiểm: "Nhà mình đã rửa lọc, thông tay phun, châm muối mà nước vẫn đọng và máy báo lỗi lặp lại, anh/chị kiểm giúp bơm xả." Câu đó giúp thợ không mất công làm lại phần bạn đã làm, và giúp bạn đối chiếu khi nghe báo giá. Nếu thợ đề nghị thay linh kiện, xin xem linh kiện cũ và hỏi thời hạn bảo hành phần thay.
Thợ làm đúng thường ngắt điện và khoá nước trước, che sàn bếp, kiểm từng bộ phận theo thứ tự, và chạy thử một chu trình ngắn trước khi đi. Bạn nên có mặt ở lúc chạy thử để nhìn nước xả và nghe tiếng bơm.
Máy âm tủ có thêm một điểm cần chú ý: cánh tủ ốp bên ngoài và chân tủ dễ ngậm hơi nước thoát ra khi mở cửa máy lúc còn nóng. Chờ vài phút sau khi máy chạy xong rồi mới mở hẳn, và lau mép dưới cánh ốp mỗi tuần. Thấy cánh ốp phồng, bong lớp phủ thì báo thợ tủ bếp kiểm cùng lúc với thợ máy.
Không cần gọi thợ bảo dưỡng định kỳ cho máy đang rửa sạch, không mùi, không đọng nước. Phần lớn sự cố của máy rửa bát gia đình bắt đầu từ lọc rác và tay phun, đúng phần bạn tự làm được.
Thói quen hằng ngày giúp giãn lịch
Gạt thức ăn thừa vào thùng rác trước khi xếp bát. Xương, vỏ tôm, hạt cơm, lá rau là những thứ làm đầy cốc lọc nhanh nhất. Gạt bỏ phần đó, không cần tráng nước, là cốc lọc nhẹ đi rất nhiều.
Xếp bát đúng chỗ, không chắn tay phun. Nồi chảo cao xếp ở giỏ dưới gần mép, đừng để cán chảo chĩa xuống chắn đường quay của tay phun. Mỗi lần chạy, xoay thử tay phun bằng tay trước khi đóng cửa.
Chạy máy khi đã đầy, nhưng đừng để bát bẩn nằm quá lâu. Bát bẩn để trong máy hai ba ngày sinh mùi và khô cứng, máy phải rửa nặng hơn. Nhà ít người nên dùng chế độ rửa nửa tải hoặc tráng sơ bằng chương trình ngắn của máy.
Để hé cửa sau chu trình cuối ngày. Lòng máy khô nhanh, gioăng ít mốc, mùi không tích lại. Nhà có trẻ nhỏ thì khoá trẻ em trên máy hoặc chỉ hé một khe nhỏ.
Dùng đúng lượng chất rửa. Viên rửa một viên mỗi lần là đủ cho máy đầy. Bột hay gel thì đong theo vạch trên nắp ngăn. Chất rửa thừa không làm bát sạch hơn mà để lại vết trên ly.
Ghi sổ máy rửa bát và cái làm thừa
Mỗi lần làm, ghi vào sổ bếp một dòng gồm:
- Ngày rửa lọc, thông tay phun, chạy máy trống.
- Ngày châm muối, châm nước làm bóng, để biết một gói dùng được bao lâu.
- Mức độ cứng nước đang cài trong máy.
- Lần thợ đến: việc đã làm, linh kiện thay, bảo hành.
- Mốc kế tiếp cho từng việc.
Vài việc làm thừa nên bỏ: tráng sạch bát bằng tay trước khi cho vào máy, vì máy cần chút bẩn để chất rửa làm việc, chỉ cần gạt bỏ thức ăn thừa; dùng gấp đôi viên rửa cho chắc sạch, vì chất rửa thừa để lại vết và bọt; chạy máy trống mỗi tuần khi máy vẫn sạch và không mùi. Làm theo lịch, ghi sổ, rồi điều chỉnh theo những gì sổ cho thấy. Sau vài tháng, sổ sẽ cho biết một gói muối dùng được bao lâu với nước nhà bạn, để mua trước một gói dự phòng thay vì chờ đèn báo rồi chạy máy thiếu muối cả tuần.
Câu hỏi thường gặp
Máy rửa bát có cần chạy chế độ vệ sinh lồng như máy giặt không?
Nên chạy một chu trình nhiệt độ cao khi máy trống, kèm chất tẩy dầu dành cho máy rửa bát, khoảng một hai tháng một lần. Việc này làm tan lớp dầu mỡ bám trong lòng máy và đường ống, giúp máy hết mùi. Máy có chế độ tự vệ sinh thì dùng chế độ đó.
Có thể dùng muối ăn thay muối máy rửa bát không?
Không nên. Muối ăn thường có chất chống vón và hạt mịn, dễ làm nghẹt bộ làm mềm nước. Muối dành cho máy rửa bát có hạt to, tinh khiết, tan chậm, đúng với cách bộ làm mềm làm việc.
Máy rửa bát ít dùng thì bảo dưỡng thế nào?
Nếu cả tuần chỉ chạy một hai lần, vẫn rửa lọc rác mỗi hai tuần và chạy máy trống mỗi hai tháng. Máy để lâu không chạy nên mở hé cửa cho khô, và chạy một chu trình ngắn có nước trước khi dùng lại để xả nước tù trong ống.
Bát rửa xong có vết trắng là do máy hỏng à?
Thường không. Vết trắng hay do thiếu muối làm mềm, cài sai độ cứng nước, hết nước làm bóng hoặc dùng quá nhiều chất rửa. Kiểm lần lượt bốn điều đó trước khi nghĩ tới chuyện gọi thợ.
Đi vắng lâu thì làm gì với máy rửa bát?
Chạy chu trình cuối, rửa lọc rác, lau khô gioăng, để hé cửa máy cho thoáng, khoá van cấp nước dưới chậu và ngắt điện. Khi về, mở van, kiểm chỗ nối không rò, chạy một chu trình ngắn khi máy trống rồi mới rửa bát.