Đi vắng 2–3 ngày, máy lọc nước gần như không cần làm gì ngoài xả bỏ vài lít đầu khi về. Vắng 1–2 tuần thì nên khoá van, rút điện, xả cạn bình chứa trước khi đi, về thì xả kỹ hơn. Vắng trên một tháng thì khi về nên thay lõi sau màng hoặc gọi thợ súc rửa trước khi uống lại, còn vắng trên ba tháng thì nên có thợ kiểm cả màng. Mốc trong sổ hướng dẫn của hãng máy là chuẩn, nhất là phần bảo quản màng.
Lý do nằm ở nước đứng yên. Khi máy chạy đều, nước trong lõi và bình chứa liên tục được thay; khi nhà vắng, nước nằm im trong môi trường tối, ẩm, ấm, đúng điều kiện để vi sinh phát triển và để mùi ngấm vào lõi. Phần dưới chia việc theo thời gian vắng, kèm danh sách mang theo trước khi khoá cửa và cách xả nước khi về sao cho đủ mà không phí.
Bảng việc theo thời gian vắng nhà
Bảng dưới áp cho máy RO gia đình có bình chứa áp. Máy không bình chứa (lọc trực tiếp) vẫn áp được phần khoá van, rút điện và xả nước khi về.
| Thời gian vắng | Trước khi đi | Khi về | Tự làm hay gọi thợ |
|---|---|---|---|
| 2–3 ngày | Không cần làm gì, có thể rút điện nếu muốn | Xả bỏ khoảng một bình ấm đun đầu | Tự làm |
| 4–14 ngày | Khoá van cấp, rút điện, xả cạn bình chứa | Mở van, cắm điện, xả bỏ hai lượt bình đầy | Tự làm |
| 15–30 ngày | Như trên, ghi ngày đi vào sổ | Xả bỏ hai ba lượt bình đầy, ngửi kỹ, có mùi thì thay lõi sau màng | Tự làm, có mùi thì thợ |
| 1–3 tháng | Như trên, báo thợ lịch về | Thay lõi sau màng, súc rửa bình chứa trước khi uống | Gọi thợ |
| Trên 3 tháng | Hỏi thợ cách bảo quản màng theo hãng | Thợ kiểm màng, thay lõi đầu và lõi sau màng | Gọi thợ |
Mốc trong sổ hướng dẫn của hãng máy là chuẩn, bảng là khoảng tham khảo. Mùa nóng nước đứng lâu dễ sinh mùi hơn mùa lạnh, nên mùa hè lấy mốc ngắn hơn một bậc.
Danh sách việc trước khi khoá cửa
Việc trước khi đi chỉ tốn khoảng mười phút, nên gom vào danh sách đóng nhà chung với tắt bình nóng lạnh, khoá van gas, rút điện tủ lạnh nếu dọn trống. Với máy lọc nước:
- Rút phích điện của máy lọc. Máy không có điện thì không bơm khi không ai dùng, tránh trường hợp rò nước mà bơm vẫn đẩy nước ra liên tục.
- Khoá van cấp nước vào máy (van nhỏ dưới chậu rửa). Nếu cả nhà khoá tổng thì càng yên tâm.
- Mở vòi máy lọc cho chảy tới khi hết nước trong bình chứa. Nước này dùng tưới cây, lau nhà, không đổ phí.
- Lau khô sàn tủ dưới chậu, nhìn quanh các cốc lọc xem có vệt rỉ không. Có thì báo thợ trước khi đi.
- Nếu máy có ống nước thải đổ vào chậu, kiểm ống không bị tuột ra khỏi chỗ đổ.
- Ghi vào sổ: ngày đi, đã khoá van, đã xả bình, ngày dự kiến về.
- Nhà có người trông giúp (hàng xóm, người giúp việc): dặn không mở lại máy, nếu thấy nước dưới gầm tủ thì khoá van tổng.
Ghi chú trên giấy dán ở cánh tủ dưới chậu: "Đã khoá van, rút điện ngày …, khi về xả nước trước khi uống." Người về đầu tiên thường không phải người khoá, mà mệt sau chuyến đi thì dễ rót nước uống ngay.
Khi về: xả nước đúng cách
Đây là bước quan trọng nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất, vì khát sau chuyến đi là rót luôn. Làm theo thứ tự:
- Nhìn sàn tủ dưới chậu trước khi mở gì: khô ráo thì tiếp tục, ướt thì dừng, lau khô, tìm chỗ rỉ, báo thợ.
- Mở van cấp nước vào máy, chờ khoảng một phút cho áp ổn định.
- Cắm điện, để máy bơm tới khi bình chứa đầy và máy tự ngắt. Ghi thời gian bơm; nếu lâu hơn hẳn thường lệ, ghi chú để báo thợ.
- Xả bỏ toàn bộ bình đầy đầu tiên. Nước này dùng lau nhà, tưới cây.
- Chờ bình đầy lần hai, xả tiếp. Vắng trên hai tuần thì xả thêm lượt thứ ba.
- Rót một cốc thuỷ tinh, đưa ra chỗ sáng: trong, không cặn. Ngửi: không mùi hôi, mùi mốc, mùi nhựa.
- Có mùi lạ sau ba lượt xả: không uống, ghi lại, gọi thợ thay lõi sau màng và vệ sinh bình chứa.
- Ghi vào sổ: ngày về, số lượt đã xả, nước có bình thường không.
Xả hai ba bình nghe phí, nhưng một bình chứa gia đình chỉ khoảng mười lít, và nước xả đem dùng việc khác được. So với rủi ro uống nước đứng trong bình ấm một tháng, đó là cái giá nhỏ.
Ba hoàn cảnh hay gặp
Về quê ăn Tết một tuần. Phần đông gia đình thành phố gặp đúng trường hợp này mỗi năm. Trước khi đi khoá van, rút điện, xả bình chứa; khi về xả hai lượt là đủ. Nếu lõi sau màng đã gần hạn trong sổ, sắp lịch thợ thay ngay tuần đầu sau Tết, vừa tiện vừa không phải lo nước đứng.
Nhà cho thuê để trống giữa hai đợt khách. Căn hộ cho thuê có máy lọc, khách cũ đi, khách mới một hai tháng sau mới vào. Chủ nhà nên khoá van, rút điện, xả bình khi khách cũ trả nhà; trước khi khách mới vào, gọi thợ thay lõi sau màng và súc bình. Ghi ngày thay lên tờ dán trong tủ để khách mới yên tâm và biết lịch kế tiếp.
Bố mẹ già đi ở với con vài tháng. Nhà ở quê vắng cả mùa, máy lọc đứng yên lâu. Người con lo việc nên nhắc bố mẹ khoá van, rút điện trước khi đi, và đặt lịch thợ đến kiểm ngay hôm bố mẹ về, trước khi ông bà dùng lại. Người lớn tuổi thường tiếc nước, không muốn xả bỏ nhiều, nên để thợ làm và giải thích là cách nhẹ nhàng nhất.
Vì sao vắng trên một tháng nên thay lõi sau màng
Màng RO và lõi trước màng được rửa liên tục bởi dòng nước khi máy chạy. Phía sau màng thì khác: nước tinh đã lọc rất sạch, gần như không còn clo khử trùng như nước máy, chảy qua lõi sau màng rồi nằm trong bình chứa. Khi máy đứng yên lâu, đây là vùng dễ có vi sinh phát triển nhất, vì nước sạch nhưng không còn chất giữ khuẩn, lại nằm im trong bóng tối.
Lõi sau màng thường là lõi than nén hoặc lõi có tính năng tạo vị. Than có nhiều lỗ nhỏ, giữ được mùi và cũng giữ được vi sinh khi để lâu. Xả nước chỉ làm sạch phần nước đọng, không làm sạch được bên trong lõi. Đó là lý do vắng dài nên thay lõi này, và để thợ vệ sinh bình chứa cùng đoạn ống ra vòi. Chi phí một lõi sau màng so với cả máy là nhỏ, và thường lõi đó cũng đã đi được một phần đáng kể tuổi của nó.
Màng RO thì khác: phần lớn màng chịu được việc nghỉ vài tuần mà không sao, nhưng nghỉ nhiều tháng, nhất là để khô hẳn, màng có thể giảm khả năng lọc. Một số hãng có hướng dẫn bảo quản màng khi nghỉ dài; hỏi thợ trước khi đi xa nhiều tháng, và khi về để thợ đo nước tinh so với số ghi trong sổ trước đó. Số chênh nhiều là dấu hiệu màng cần thay.
Bình lọc để bàn, lọc gắn vòi và máy không bình chứa
Không phải nhà nào cũng dùng máy RO có bình chứa. Bình lọc để bàn có ngăn chứa nước đã lọc ngay trong bình, nên khi đi vắng việc đầu tiên là đổ hết nước trong cả hai ngăn, để bình khô trong chỗ thoáng, không để trong tủ kín. Lõi của bình lọc để bàn là lõi nhỏ, vắng trên hai tuần thì khi về ngâm và xả theo hướng dẫn như lõi mới; vắng trên một tháng thì thay lõi mới là đơn giản nhất, vì lõi này nhỏ và ngắn ngày sẵn.
Lọc gắn đầu vòi thì gạt về chế độ nước thường trước khi đi, khi về cho nước lọc chảy bỏ khoảng một hai phút rồi mới hứng uống. Vắng lâu và thấy lõi có mùi, thay lõi mới. Máy lọc trực tiếp không bình chứa giữ ít nước đứng hơn máy có bình, nhưng nước vẫn nằm trong lõi; khi về cho máy chạy xả bỏ vài phút, ngửi thử rồi mới dùng. Vắng trên một tháng vẫn nên hỏi thợ về lõi sau cùng.
Chung cho mọi loại: ghi ngày đi, ngày về và việc đã làm vào sổ. Cùng một lần đóng nhà, bạn có thể làm một danh sách chung cho mọi đồ dùng nước trong nhà để không sót cái nào.
Cái không cần làm và chỗ dễ làm sai
Không cần tháo hết lõi ra cất đi khi đi vắng. Tháo lõi ướt ra để ngoài không khí còn dễ sinh mốc hơn để trong cốc kín, và lắp lại sai chiều là chuyện hay gặp. Khoá van, rút điện, xả bình là đủ cho phần lớn chuyến đi.
Không cần để máy chạy trong lúc vắng "cho nước lưu thông". Máy không có người dùng thì bình đầy là ngắt, nước vẫn đứng yên; còn nếu có rò nước thì máy cắm điện sẽ tiếp tục bơm, rò thành ngập gầm tủ.
Chỗ dễ sai nhất là quên ghi. Về nhà ba tuần sau không ai nhớ đã đi bao lâu, đã xả bình chưa, lõi sau màng thay lúc nào. Một dòng trong sổ trước khi đi và một dòng khi về giải quyết hết. Chỗ dễ sai thứ hai là coi nước trong bình chứa còn trong là uống được. Nước có vi sinh vẫn có thể trong; mắt thường không phân biệt được. Vì vậy với lần vắng dài, cứ theo bảng mà xả và thay, không dựa vào mắt nhìn.
Nếu chuyến đi kéo dài bất ngờ, ví dụ dự định một tuần mà thành hai tháng, khi về cứ áp mức của thời gian vắng thực tế, không áp theo dự định ban đầu.
Câu hỏi thường gặp
Đi du lịch một tuần có cần tắt máy lọc nước không?
Nên rút điện, khoá van cấp nước và xả cạn bình chứa trước khi đi. Việc này tốn vài phút nhưng tránh được chuyện rò nước khi không ai ở nhà mà bơm vẫn đẩy nước ra. Khi về, xả bỏ hai lượt bình đầy rồi mới uống.
Nước trong bình máy lọc để một tháng có uống được không?
Không nên uống. Nước sau màng RO gần như không còn chất khử trùng, nằm im trong bình tối và ấm một tháng là môi trường vi sinh dễ phát triển. Xả bỏ hết, xả thêm hai ba lượt, và nếu có mùi lạ thì gọi thợ thay lõi sau màng, vệ sinh bình chứa.
Đi vắng lâu có nên tháo lõi lọc ra cất không?
Thường không cần. Lõi ướt tháo ra để ngoài dễ sinh mốc hơn để trong cốc kín, và lắp lại dễ sai chiều. Khoá van, rút điện, xả bình chứa là đủ. Vắng nhiều tháng thì hỏi thợ cách bảo quản màng theo hướng dẫn của hãng.
Về nhà sau chuyến đi xa cần xả bao nhiêu nước máy lọc?
Vắng dưới hai tuần, xả bỏ hai lượt bình đầy. Vắng hai tuần đến một tháng, xả ba lượt và ngửi kỹ. Vắng trên một tháng thì sau khi xả nên thay lõi sau màng và vệ sinh bình chứa trước khi uống lại. Nước xả dùng lau nhà, tưới cây.
Nhà cho thuê để trống vài tháng thì xử lý máy lọc nước thế nào?
Khi khách cũ trả nhà, khoá van, rút điện, xả bình chứa. Trước khi khách mới vào, gọi thợ thay lõi sau màng, súc bình và đo nước tinh. Ghi ngày thay lên tờ dán trong tủ bếp để khách mới biết lịch kế tiếp và báo khi thấy dấu hiệu lạ.
Máy lọc nước nghỉ lâu có làm hỏng màng RO không?
Nghỉ vài tuần thường không sao. Nghỉ nhiều tháng, nhất là khi màng bị khô hẳn, màng có thể lọc kém đi. Khi về, nhờ thợ đo nước tinh và so với số ghi trong sổ trước khi đi; chênh nhiều thì màng có thể cần thay.