DuyTri.comDuy Trì
Điều hoà: lịch vệ sinh và bảo dưỡng

Điều hoà không dùng mùa đông: cất máy cuối mùa và bật lại đầu mùa thế nào

Máy nghỉ ba bốn tháng vẫn cần chăm: rửa lưới lần cuối, chạy quạt cho khô dàn, xử lý aptomat, nhìn dàn nóng giữa mùa nghỉ và các bước bật lại an toàn đầu mùa.

A Vietnamese grandmother seen from the side pressing a remote toward a wall air conditioner in a quiet bedroom on a cool overcast day, wool blanket folded on the bed

Ở miền Bắc, điều hoà một chiều thường nghỉ khoảng ba đến bốn tháng, từ cuối tháng 10 đến tháng 3. Trong thời gian đó máy không cần thợ, nhưng cần ba việc: một lượt cất máy cuối mùa (rửa lưới lọc, chạy quạt cho khô dàn, xử lý điện), một lần nhìn dàn nóng vào giữa mùa nghỉ, và một lượt bật lại có kiểm tra trước khi dùng hằng ngày. Máy hai chiều dùng sưởi thì không có mùa nghỉ, lưới lọc vẫn giữ nhịp khoảng 1 tháng một lần suốt mùa đông.

Phần lớn những lần máy "tự dưng có mùi" hay "nhỏ nước" ngay ngày nóng đầu tiên đều bắt nguồn từ chỗ cất máy vội cuối mùa trước: lưới còn bẩn, dàn còn ướt, bụi nằm im suốt mấy tháng ẩm. Dưới đây là cách cất và cách bật lại, chia theo từng bước, kèm những việc nhiều nhà làm thừa.

Vì sao máy nghỉ vẫn có thể xuống cấp

Một chiếc điều hoà không chạy không có nghĩa là đứng yên. Dàn lạnh vẫn ở trong phòng, hứng bụi qua khe mặt nạ; máng nước còn đọng ít nước cuối mùa; không khí mùa nồm ở miền Bắc có những ngày ẩm gần bão hoà, hơi nước ngưng lên mọi bề mặt lạnh. Ba thứ đó gặp nhau trong bóng tối của dàn lạnh là điều kiện tốt cho nấm mốc.

Ngoài trời, dàn nóng chịu mưa phùn, gió mùa, lá rụng, và ở nhiều nhà là chỗ trú của chuột, thằn lằn, chim làm tổ. Chuột cắn dây điện hay ống bảo ôn trong mùa nghỉ là chuyện có thật, và chỉ phát hiện ra khi bật máy lần đầu. Côn trùng cũng hay chui vào đầu ống thoát nước ngưng vì đó là chỗ ẩm và yên tĩnh.

Vì vậy mục tiêu của việc cất máy là để dàn lạnh khô và sạch trước khi nghỉ, đóng bớt lối cho bụi và côn trùng, còn mục tiêu của lượt bật lại là phát hiện mọi thứ đã xảy ra trong mấy tháng ấy trước khi đẩy máy chạy hết sức.

Cất máy cuối mùa: bảy bước trong một buổi chiều

Chọn một ngày khô ráo cuối mùa, khi cả nhà đã thôi bật máy được khoảng một tuần. Làm lần lượt từng máy.

  1. Rửa lưới lọc như thường lệ: tắt máy, ngắt điện, tháo lưới, xả nước từ mặt sau, phơi khô trong bóng râm.
  2. Trong lúc chờ lưới khô, cấp điện lại và cho máy chạy chế độ quạt hoặc chế độ làm khô dàn nếu có, khoảng một đến hai tiếng, cửa phòng mở. Bước này làm khô dàn lạnh và máng nước.
  3. Tắt máy, ngắt điện lần nữa, lau mặt nạ và cánh đảo gió bằng khăn ẩm vắt kiệt.
  4. Lắp lưới đã khô hẳn, đóng mặt nạ cho khít.
  5. Ra chỗ dàn nóng (chỉ ở chỗ đứng an toàn): quét lá khô, gỡ túi nilon, mạng nhện quanh dàn bằng chổi mềm.
  6. Tháo pin khỏi điều khiển, để điều khiển và pin cạnh nhau trong một hộp; pin để lâu trong máy dễ chảy nước làm hỏng mạch.
  7. Ghi vào sổ: ngày cất máy, tình trạng lúc cất, có gì cần thợ xem đầu mùa sau.

Nếu cuối mùa máy đã có mùi hoặc nhỏ nước, đừng cất rồi để đó. Hẹn thợ bảo dưỡng tổng ngay lúc thợ đang rảnh, đầu mùa sau máy sẵn sàng mà không phải chen lịch.

Có nên ngắt aptomat, rút điện suốt mùa đông

Ngắt aptomat riêng của máy là hợp lý. Máy cắm điện vẫn tiêu một ít điện ở chế độ chờ, và có thể bị ảnh hưởng khi có sét đánh lan truyền qua đường điện trong mùa giông chuyển mùa. Ngắt aptomat riêng của điều hoà loại bỏ cả hai.

Ghi nhãn rõ aptomat nào của máy nào. Dán băng dính ghi tên phòng lên từng aptomat. Sang mùa sau không ai phải mò, và lỡ có sự cố thì người nhà biết ngắt đúng chỗ.

Không cần tháo dây hay mở hộp điện. Chỉ gạt aptomat hoặc rút phích, những việc khác thuộc về thợ điện. Không quấn băng dính kín hộp điện dàn nóng để chống ẩm, việc đó giữ hơi ẩm lại bên trong.

Máy hai chiều dùng sưởi. Không ngắt vì máy vẫn làm việc. Khi sưởi, dàn nóng định kỳ tự xả băng và chảy nước ra; nhìn chỗ nước chảy xem có đọng thành vũng trơn trên lối đi hay ban công không, có thì báo thợ nối ống dẫn đi chỗ khác. Mỗi tháng bấm nút thử của aptomat chống giật trong nhà như vẫn làm với các thiết bị khác.

Mùa nồm: lần mở mặt nạ duy nhất giữa mùa nghỉ

Khoảng tháng 2, tháng 3 ở miền Bắc có những đợt nồm kéo dài, tường đổ mồ hôi, sàn trơn. Đây là lúc dàn lạnh của máy đang nghỉ dễ lên mốc nhất. Chọn một ngày hết nồm, trời hanh lại, ngắt điện, mở mặt nạ và soi đèn pin vào lá tản nhiệt phía sau lưới lọc. Không cần tháo gì thêm.

Nếu lá tản nhiệt vẫn màu bạc, chỉ có ít bụi xám, đóng lại và yên tâm chờ lượt thợ trước mùa. Nếu thấy chấm đen li ti, mảng xanh xám hoặc ngửi thấy mùi mốc rõ khi ghé sát, ghi lại và đưa máy đó lên đầu danh sách hẹn thợ, có thể hẹn sớm hơn thường lệ vài tuần, lúc thợ còn rảnh.

Trong những ngày nồm, đóng kín cửa phòng có máy và nếu nhà có máy hút ẩm thì cho chạy trong phòng đó vài giờ mỗi ngày. Không bật điều hoà chế độ làm lạnh để "hút ẩm" khi máy chưa được kiểm, vì dàn lạnh đang bẩn mà chạy ướt thì mùi càng nặng. Việc bật điều hoà để làm khô phòng chỉ nên làm sau khi máy đã bảo dưỡng.

Lịch một năm cho máy một chiều ở miền Bắc

Bảng chia theo tháng cho máy treo tường trong nhà ở thường xuyên. Miền Nam ít có mùa nghỉ rõ, xem các bài về lịch theo cách dùng.

Thời điểmViệcTự làm hay gọi thợDấu hiệu cần làm khác đi
Cuối tháng 10 – đầu tháng 11Cất máy: rửa lưới, chạy quạt khô dàn, ngắt aptomat, tháo pin điều khiểnTự làmCuối mùa đã có mùi, nhỏ nước: gọi thợ ngay
Tháng 12 – tháng 1Nhìn dàn nóng sau đợt gió mùa mạnhTự quan sátTổ chim, chuột, dây bị cắn: báo thợ
Tháng 2 – mùa nồmMở mặt nạ soi dàn lạnh một lần, không bật máyTự làmMốc đốm đen trên lá tản nhiệt: hẹn thợ trước mùa
Cuối tháng 3 – tháng 4Bảo dưỡng tổng trước mùa nóngThợMáy chưa bảo dưỡng tổng trên 12 tháng: ưu tiên trước
Tháng 4Bật lại có kiểm tra theo các bước bên dướiTự làmMùi khét, aptomat nhảy: ngắt điện, gọi thợ
Tháng 5 – tháng 9Rửa lưới lọc mỗi 2–4 tuầnTự làmLưới bẩn nhanh: rút nhịp

Lịch bảo dưỡng ghi trong sổ hướng dẫn của máy là chuẩn; bảng là khung tham khảo cho nhà có mùa đông rõ rệt.

Bật lại đầu mùa: kiểm trước, chạy sau

Lượt bật lại nên làm vào một buổi trưa còn mát, chưa cần máy, để có thời gian tắt đi nếu thấy gì lạ. Nếu đã hẹn thợ bảo dưỡng tổng trước mùa thì làm sau buổi thợ đến.

  1. Nhìn dàn nóng từ chỗ an toàn: không có tổ chim, lá dồn, dây bị cắn, ống bảo ôn rách.
  2. Mở mặt nạ dàn lạnh, nhìn lưới và nhìn qua lưới vào lá tản nhiệt bằng đèn pin; nếu có mảng đen hoặc mùi mốc nặng thì chưa bật, hẹn thợ.
  3. Lắp pin mới vào điều khiển, gạt aptomat của máy về vị trí đóng.
  4. Bật chế độ quạt trước khoảng mười phút để thổi bụi và hơi ẩm còn đọng.
  5. Chuyển sang làm lạnh, để khoảng hai mươi phút, đứng gần nghe tiếng và ngửi mùi.
  6. Ra nhìn đầu ống thoát nước ngưng: phải có nước nhỏ giọt sau mười lăm phút đến nửa giờ.
  7. Ghi vào sổ: ngày bật lại, mọi thứ bình thường hay có gì cần thợ xem.

Nếu có tiếng nổ, mùi khét hoặc aptomat nhảy, ngắt điện và không thử lại lần hai. Đó là lúc gọi thợ có đồ đo, không phải lúc bật tắt nhiều lần xem có tự hết không.

Những việc làm thừa khi cất máy

Có một số thói quen nghe hợp lý nhưng không giúp gì, có khi còn hại:

  • Trùm kín dàn lạnh bằng túi nilon: hơi ẩm trong phòng ngưng lại bên trong túi, nấm lên nhanh hơn. Nếu sợ bụi thì đóng mặt nạ cho khít là đủ.
  • Bọc kín dàn nóng bằng bạt: tương tự, nhốt ẩm và thành chỗ cho chuột làm tổ. Nếu dàn hứng mưa tạt trực tiếp thì chỉ cần mái che phía trên.
  • Gọi thợ bảo dưỡng tổng vào đầu mùa đông chỉ để cất máy: không cần nếu cuối mùa máy chạy tốt. Lượt thợ đáng giá hơn nhiều khi làm trước mùa nóng.
  • Xịt chất khử mùi vào dàn lạnh trước khi cất: che mùi chứ không làm sạch, lại để thêm lớp hoá chất dính bụi.
  • Bật máy vài phút mỗi tuần "cho máy khỏi hỏng": không cần với máy một chiều; làm vậy trong mùa nồm còn khiến dàn lạnh ướt thêm.

Cất máy đúng cách chủ yếu là để khô, để sạch và để ngắt điện. Ba việc đó làm trong một buổi chiều, đổi lại một mùa sau ít rắc rối.

Nhà đi vắng dài ngày hoặc nhà ít người ở

Nhà quê chỉ về dịp lễ, căn hộ để trống chờ bán, nhà bố mẹ chuyển lên ở với con trong mùa đông: những trường hợp này nên coi như cất máy dài hạn. Làm đủ các bước cất máy, ngắt aptomat tổng của tầng nếu không có ai ở, và dặn người trông nhà nhìn dàn nóng mỗi tháng một lần, chụp ảnh gửi lại.

Khi về lại, đừng bật máy ngay trong ngày nóng. Mở cửa thông gió cả buổi, đi một vòng nhìn dàn nóng và dàn lạnh, rồi mới bật theo các bước ở trên. Nhà để trống lâu thường có côn trùng, thạch sùng chui vào dàn lạnh qua khe mặt nạ; tiếng lạ trong phút đầu có khi chỉ là vậy, nhưng vẫn nên để thợ mở ra xem nếu kéo dài.

Căn hộ cho thuê để trống giữa hai lượt khách cũng áp dụng được cách này. Chủ nhà ghi ngày cất, ngày bật lại vào sổ của căn, và giao cho người thuê mới cùng lúc với chìa khoá, để họ biết lần bảo dưỡng gần nhất là khi nào.

Câu hỏi thường gặp

Miền Nam có cần cất điều hoà như miền Bắc không?

Phần lớn nhà ở miền Nam dùng điều hoà quanh năm nên không có mùa nghỉ rõ. Chỉ những máy ít bật như phòng khách ít người hay phòng cho khách mới cần cất theo cách tương tự khi biết sẽ không dùng vài tháng liền.

Điều hoà để cả mùa đông không bật, đầu mùa bật lên có mùi hôi thì làm gì?

Tắt máy, rửa lưới lọc, rồi cho chạy chế độ quạt nửa giờ với cửa mở. Nếu bật làm lạnh lại vẫn còn mùi rõ, đó là dàn lạnh và máng nước đã có nấm, cần thợ rửa trọn dàn. Chất khử mùi xịt vào chỉ che tạm.

Có cần thay pin điều khiển mỗi năm không?

Không bắt buộc, nhưng nên tháo pin ra khi cất máy để tránh pin chảy nước. Đầu mùa lắp lại, nếu màn hình mờ hoặc phải bấm nhiều lần máy mới nhận thì thay pin mới. Ghi ngày thay vào sổ cùng các việc khác.

Ngắt aptomat điều hoà suốt mùa đông có làm mất cài đặt của máy không?

Các cài đặt như nhiệt độ, chế độ nằm ở điều khiển nên không mất. Một số máy có hẹn giờ hay chức năng riêng phải cài lại sau khi mất điện lâu, xem sổ hướng dẫn của máy. Không có hại gì cho máy khi ngắt aptomat.

Máy hai chiều dùng sưởi mùa đông thì bảo dưỡng khi nào?

Máy hai chiều chạy gần như quanh năm, nên bảo dưỡng tổng hai lần: trước mùa nóng và trước mùa lạnh, khoảng tháng 3 và tháng 10. Lưới lọc rửa khoảng mỗi tháng trong mùa sưởi, vì phòng đóng kín lâu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138