DuyTri.comDuy Trì
Sổ bảo dưỡng cả nhà và chi phí định kỳ

Cách lập sổ bảo dưỡng đồ trong nhà: kiểm kê, ghi ngày mua và mốc kế tiếp

Lập sổ bảo dưỡng cho cả nhà trong một buổi: đi một vòng kiểm kê, mỗi món ghi gì, ghi một lần bảo dưỡng ra sao và mốc kế tiếp đặt thế nào.

A Vietnamese woman kneeling beside a washing machine in a bright laundry corner, writing in an open notebook with blank pages, seen from behind, soft morning light

Một cuốn sổ bảo dưỡng cho cả nhà lập được trong một buổi chiều, khoảng hai đến ba tiếng: một tiếng đi một vòng kiểm kê, một tiếng chép vào sổ, phần còn lại để tìm hoá đơn và đặt mốc kế tiếp. Sau đó mỗi tháng chỉ mất chừng mười lăm phút để mở sổ xem món nào sắp tới hạn, và mỗi lần thợ đến thì ghi thêm một dòng.

Sổ không cần đẹp. Cần ba thứ: biết nhà mình đang có những món gì phải chăm định kỳ, biết lần gần nhất làm là khi nào, và biết lần tới rơi vào tháng nào. Khi ba thứ đó nằm trên cùng một trang, bạn thôi phải nhớ bằng đầu, thôi hỏi nhau "năm ngoái vệ sinh điều hoà tháng mấy nhỉ", và thôi để một món hỏng hẳn rồi mới biết nó đã quá hạn hai năm.

Sổ bảo dưỡng của một gia đình gồm những phần nào

Một cuốn sổ dùng được lâu thường có bốn phần, mỗi phần một vài trang. Phần đầu là danh sách đồ: mỗi món một dòng, có tên gọi trong nhà, vị trí, năm mua và còn bảo hành hay không. Phần thứ hai là lịch tổng, chia mười hai ô theo tháng, ô nào ghi tên món tới hạn trong tháng đó. Phần thứ ba là nhật ký, ghi theo thứ tự thời gian mỗi lần có việc: ngày, món, việc đã làm, ai làm, thay gì. Phần cuối là danh bạ thợ và nơi bảo hành, ghi tên người, chuyên làm gì, lần trước làm có ổn không.

Nhiều nhà bắt đầu bằng cách ghi thẳng nhật ký và bỏ qua danh sách đồ, sau vài tháng thì sổ thành một mớ dòng lộn xộn không biết món nào bị bỏ sót. Làm danh sách trước giúp bạn nhìn thấy cả nhà có bao nhiêu thứ cần chăm, rồi mới biết thứ gì chưa từng được bảo dưỡng lần nào.

Nếu bạn ở phòng trọ hay căn hộ nhỏ, bốn phần có thể gộp vào hai trang giấy. Nhà có xe máy, ô tô, bình nóng lạnh, máy lọc nước và ba bốn chiếc điều hoà thì nên dành riêng một cuốn sổ nhỏ, khổ vừa bỏ ngăn kéo, đừng ghi lẫn vào sổ chi tiêu hằng ngày.

Đi một vòng kiểm kê: thứ tự để không sót món nào

Cách nhanh nhất là đi theo đường đi trong nhà, từ cổng vào tới sân thượng, cầm sổ và điện thoại. Mỗi phòng dừng lại một phút, nhìn lên trần, nhìn xuống sàn, mở tủ dưới bồn rửa.

  1. Cổng và sân: xe máy, ô tô, cửa cuốn, đồng hồ nước, máy bơm. Chụp ảnh tem hoặc biển số nhỏ dán trên máy để sau tra đời máy.
  2. Phòng khách và phòng ngủ: từng chiếc điều hoà (đặt tên theo phòng, ví dụ "điều hoà phòng ông bà"), quạt trần, máy lọc không khí, máy hút ẩm.
  3. Bếp: tủ lạnh, bếp gas hoặc bếp từ, máy hút mùi, máy lọc nước, máy rửa bát, lò vi sóng, ấm siêu tốc. Mở tủ dưới bồn rửa xem có lọc gắn đầu nguồn hay không.
  4. Nhà tắm và khu giặt: bình nóng lạnh, máy giặt, máy sấy, quạt thông gió.
  5. Tủ điện và lối đi: aptomat chống giật, bình chữa cháy, đầu báo khói, đèn khẩn cấp, hộp sơ cứu.
  6. Mái và sân thượng (chỉ nhìn từ chỗ an toàn): bồn nước, máng xối, tấm năng lượng mặt trời nếu có.

Kiểm kê xong, đếm lại số dòng. Một nhà phố bốn người thường ra khoảng hai mươi đến ba mươi món cần lịch định kỳ, căn hộ hai phòng ngủ thường ít hơn một nửa. Đừng cố ghi đủ chi tiết ngay; dòng nào chưa biết năm mua thì cứ để trống, ghi một dấu hỏi để lần sau tìm.

Lịch tổng cho các nhóm đồ thường gặp

Bảng dưới đây gom các nhóm đồ phổ biến vào một chỗ để bạn đặt mốc kế tiếp cho từng dòng trong sổ. Chu kỳ chi tiết của từng loại máy nằm ở các mục điều hoà, máy lọc nước, xe máy, ô tô của Duy Trì; ở đây chỉ là khoảng để bắt đầu.

Nhóm đồBao lâu một lầnTự làm hay gọi thợDấu hiệu nên làm sớm hơn
Điều hoàLưới lọc khoảng 1–3 tháng; bảo dưỡng tổng khoảng 6–12 thángLưới lọc tự rửa sau khi ngắt điện; rửa dàn, kiểm gas để thợCó mùi, nhỏ nước, kém mát
Máy lọc nướcLõi thô khoảng 3–6 tháng; lõi sau theo hướng dẫn của hãngThay lõi thô có thể tự làm nếu máy hướng dẫn; màng lọc thường để thợNước chảy yếu, có mùi
Bình nóng lạnhXả cặn và kiểm tổng khoảng 6–12 thángThợNóng chậm, nước đục, tiếng lục bục
Tủ lạnh, máy giặtVệ sinh gioăng, lưới lọc khoảng 1–3 thángTự làm sau khi rút điệnMùi hôi, đọng nước, máy rung mạnh
Xe máyTheo km trong sổ xe, kèm xem lại mỗi thángTiệmNhớt sẫm sớm, phanh kêu
Ô tôTheo km hoặc tháng trong sổ bảo hành, cái nào tới trướcGaraĐèn báo sáng, tiếng lạ
Bình chữa cháy, đầu báo khóiXem đồng hồ áp và bấm nút thử mỗi thángTự xem; nạp lại để cơ sở có chức năngKim đồng hồ lệch vùng xanh

Mốc trong sổ hướng dẫn của máy hoặc xe là chuẩn, bảng chỉ là khoảng tham khảo. Khi đặt mốc, bạn ghi hẳn tháng và năm vào sổ, ví dụ "lần tới: tháng 4 năm sau", đừng ghi "sáu tháng nữa" vì sáu tháng nữa tính từ lúc nào thì sau này không ai nhớ.

Ghi một lần bảo dưỡng: năm thông tin không được thiếu

Ngày làm. Ghi đủ ngày tháng năm. Với xe, ghi thêm số km trên đồng hồ ngay lúc đưa vào tiệm, đó mới là con số dùng để tính lần sau.

Việc đã làm, viết bằng lời của bạn. Thay vì chép lại tên dịch vụ trên phiếu, ghi điều bạn thấy: "rửa dàn lạnh và dàn nóng, thợ đo gas bảo đủ, không thay gì". Câu đó đọc lại sau một năm vẫn hiểu.

Ai làm. Tên thợ hoặc tiệm, kèm một chữ nhận xét ngắn: đúng giờ, làm kỹ, dọn sạch, hay ngược lại. Lần sau chọn thợ bạn sẽ nhờ dòng này.

Phụ tùng hoặc vật tư đã thay. Lõi lọc số mấy, má phanh trước hay sau, ống cấp nước. Nếu thợ trả lại đồ cũ, ghi "đã xem đồ cũ". Giữ phiếu kèm trong túi bìa cuối sổ.

Mốc kế tiếp. Đây là dòng hay bị bỏ nhất mà lại quan trọng nhất. Viết ngay khi thợ còn ở đó, hỏi luôn: "Anh xem giúp nhà mình lần sau khoảng bao lâu nữa thì làm lại?" rồi chép tháng cụ thể vào lịch tổng.

Sổ giấy, bảng tính hay ghi chú trên điện thoại

Không có cách nào đúng cho mọi nhà. Sổ giấy hợp với nhà có ông bà hoặc người không quen dùng điện thoại: để cố định một chỗ, ai cũng mở được, thợ đến có thể ký luôn vào dòng nhật ký. Nhược điểm là không tự nhắc, và nếu thất lạc thì mất hết.

Bảng tính hợp với nhà nhiều món và có người thích làm việc với con số: lọc được món tới hạn, tô màu dòng quá hạn, chia sẻ cho cả nhà cùng xem. Nhưng bảng tính cũng không tự gọi ai dậy; vẫn cần một lời nhắc trên lịch điện thoại đi kèm.

Cách nhiều gia đình dùng lâu dài là kết hợp: sổ giấy làm bản chính đặt ở ngăn tủ cạnh tủ điện, ảnh chụp mỗi trang nhật ký lưu vào một thư mục riêng trên điện thoại, và mỗi mốc lớn đặt một lời nhắc lặp lại. Mất sổ còn ảnh, quên mở sổ còn lời nhắc. Điều quan trọng là chọn một chỗ làm bản chính và cả nhà cùng biết chỗ đó, đừng để mỗi người ghi một nơi.

Những thứ không cần đưa vào sổ

Sổ dài quá thì không ai mở. Có mấy loại việc nên để ngoài sổ để phần còn lại gọn và đáng đọc:

  • Việc dọn dẹp hằng ngày như lau bếp, đổ rác, quét nhà. Những việc này đã thành thói quen, ghi vào chỉ làm sổ rối.
  • Đồ rẻ dùng tới hỏng thì thay, không có phần nào cần bảo dưỡng: ổ cắm nối dài, đèn bàn, máy sấy tóc nhỏ. Chỉ cần nhìn dây điện có nứt vỏ hay không khi dùng.
  • Từng lần thay bóng đèn, thay pin điều khiển. Trừ khi đó là pin đầu báo khói hay đèn khẩn cấp, vì những thứ này hết pin là mất tác dụng mà không ai biết.
  • Ghi chú cảm tính kéo dài nhiều dòng. Một câu nhận xét là đủ.

Ngược lại, có vài món hay bị quên mà rất nên có dòng riêng: bồn nước trên mái, bể ngầm, máng xối, aptomat chống giật, bình chữa cháy. Chúng ít khi làm phiền nên ít khi được nghĩ tới, tới lúc có chuyện thì thường đã muộn.

Một ví dụ: căn hộ hai phòng ngủ, gia đình bốn người

Nhà anh chị Hoà ở căn hộ hai phòng ngủ, có hai đứa con nhỏ. Buổi kiểm kê ra mười bốn món: hai điều hoà, máy lọc nước RO đặt dưới bồn rửa, bình nóng lạnh, tủ lạnh, máy giặt cửa trước, máy hút mùi, bếp từ, máy lọc không khí, một xe tay ga 125 phân khối, một xe số, bình chữa cháy nhỏ ở bếp, đầu báo khói ở hành lang và aptomat chống giật trong tủ điện.

Có năm món không ai nhớ lần gần nhất làm là khi nào: bình nóng lạnh, máy hút mùi, máy giặt, bình chữa cháy và aptomat. Thay vì đoán, chị ghi luôn "chưa rõ" rồi xếp chúng vào hai tháng đầu của lịch tổng để làm lại từ đầu, coi đó là mốc gốc. Hai điều hoà có phiếu của thợ từ đầu mùa nóng năm trước, nên mốc kế tiếp ghi thẳng vào tháng trước mùa nóng năm nay.

Sau ba tháng, nhà chị có một lịch tổng kín đều mười hai ô, không tháng nào dồn quá ba việc. Việc mở sổ mỗi tháng được giao cho anh vào tối chủ nhật đầu tháng. Không có gì phức tạp, nhưng lần đầu tiên cả nhà nhìn vào một trang giấy là biết tháng này phải làm gì.

Câu hỏi thường gặp

Không nhớ năm mua máy thì ghi vào sổ thế nào?

Bạn chụp ảnh tem thông số dán trên thân máy, thường ở mặt bên hoặc mặt sau, nhiều loại có ghi tháng năm sản xuất. Nếu không có, ghi khoảng theo trí nhớ của cả nhà, ví dụ "khoảng năm con út vào lớp một", rồi coi lần bảo dưỡng sắp tới là mốc gốc.

Có cần ghi số seri của từng máy không?

Không bắt buộc nhưng nên chụp ảnh tem có số seri và lưu cùng thư mục với ảnh hoá đơn. Khi gọi bảo hành, nơi tiếp nhận thường hỏi số này, và có ảnh sẵn thì bạn không phải kéo tủ lạnh hay leo lên xem dàn nóng.

Sổ bảo dưỡng nên để ở đâu trong nhà?

Nên để một chỗ cố định mà cả nhà đều biết và không quá kín, ví dụ ngăn kéo gần tủ điện hoặc cạnh chỗ để chìa khoá xe. Thợ đến làm cũng tiện ký hoặc ghi vào. Kèm theo đó, chụp ảnh từng trang mỗi khi có dòng mới để có bản dự phòng.

Nhà thuê có cần lập sổ bảo dưỡng không?

Có, nhưng gọn hơn. Người thuê nên ghi những món mình dùng hằng ngày và chịu trách nhiệm vệ sinh như lưới lọc điều hoà, máy giặt, cùng ngày đã báo chủ nhà những việc cần thợ và ngày chủ nhà cho thợ đến. Sổ đó giúp khi trả nhà, hai bên dễ thống nhất ai đã làm gì.

Mỗi tháng nên mở sổ vào lúc nào?

Chọn một ngày dễ nhớ và gắn với thói quen có sẵn, như tối chủ nhật đầu tháng hoặc ngày nhận lương. Mở ra xem ô tháng này và tháng sau, việc nào cần thợ thì hẹn luôn từ đầu tháng để thợ không kín lịch vào đúng lúc nhà cần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138