DuyTri.comDuy Trì
Điều hoà: lịch vệ sinh và bảo dưỡng

Dấu hiệu điều hoà cần bảo dưỡng sớm hơn lịch: mùi, nhỏ nước, kém mát, tiếng ồn

Lịch chỉ là mốc trung bình. Bảy dấu hiệu cho biết máy đã tới hạn trước hẹn, việc nên tự làm trước khi gọi thợ, dấu hiệu nào phải ngắt điện ngay và cách kể cho thợ.

A Vietnamese father kneeling beside a small bucket catching drips under a wall air conditioner in a home office, towel on the floor, viewed from the doorway, warm lamp light

Lịch thông thường cho điều hoà gia đình là rửa lưới lọc khoảng 2–4 tuần một lần và bảo dưỡng tổng khoảng 6–12 tháng một lần. Nhưng khi máy có mùi lạ lúc bật, nhỏ nước trong phòng, làm mát kém đi, kêu to hơn hay tiền điện tháng nhích lên mà cách dùng không đổi, đó là dấu hiệu máy đã tới hạn trước hẹn: rửa lưới ngay, theo dõi vài ngày, không đỡ thì dời lượt thợ lên.

Bài này không dạy đoán bệnh máy, việc đó cần thợ có đồ đo. Mục đích là giúp bạn nhận ra sớm, biết dấu hiệu nào tự xử lý được bằng lưới lọc, dấu hiệu nào phải ngắt điện ngay, và kể lại cho thợ đủ rõ để họ làm đúng chỗ ngay lần đầu.

Bảng dấu hiệu và việc nên làm

Bảng xếp theo mức độ, từ dấu hiệu nhẹ chỉ cần rửa lưới tới dấu hiệu phải ngắt điện ngay.

Dấu hiệuThường liên quan tớiViệc làm ngayHẹn thợ khi nào
Mùi ẩm mốc trong vài phút đầu khi bậtLưới lọc, dàn lạnh, máng nước bẩnRửa lưới, chạy quạt cho khô dànSau 2–3 ngày vẫn còn mùi
Gió yếu hơn ở cùng tốc độ quạtLưới lọc bí, dàn lạnh bám bụiRửa lướiRửa lưới rồi vẫn yếu
Nước nhỏ giọt từ dàn lạnhỐng thoát hoặc máng nước tắcTắt máy, hứng nước, nhìn đầu ống thoátTrong vài ngày, trước khi nước loang tường
Phải hạ nhiệt độ thấp hơn mọi năm mới mátDàn bẩn, dàn nóng bí, có thể thiếu gasRửa lưới, dọn quanh dàn nóngTrong một hai tuần
Tiếng rít, lạch cạch, va đập mới xuất hiệnQuạt, ốc lỏng, vật lạTắt máy nếu tiếng to dầnSớm, kể rõ tiếng phát ra ở dàn nào
Tuyết bám trên ống đồng hoặc dàn lạnhGió vào dàn không đủ, gas hoặc cảm biếnTắt máy, rửa lưới, chờ tan hẳnNếu bật lại vẫn đóng tuyết
Mùi khét, tia lửa, aptomat nhảyĐiệnNgắt aptomat ngay, không bật lạiNgay trong ngày

Cột "thường liên quan tới" chỉ để bạn hiểu vì sao làm việc ở cột thứ ba, không phải kết luận nguyên nhân. Mốc bảo dưỡng trong sổ hướng dẫn của máy là chuẩn, bảng là khoảng tham khảo.

Mùi: phân biệt mùi bụi, mùi mốc và mùi phải ngắt điện

Mùi là dấu hiệu sớm nhất và dễ thấy nhất. Mùi bụi khô, hơi khen khét nhẹ chỉ trong lần bật đầu mùa thường là bụi bám trên dàn bị gió thổi qua, nhạt dần sau vài phút. Mùi ẩm mốc, chua, giống khăn phơi không khô, kéo dài vài phút mỗi lần bật là dàn lạnh và máng nước đã có nấm; rửa lưới giúp một phần nhưng thường cần thợ rửa trọn dàn.

Mùi nhựa cháy, mùi khét rõ và tăng dần thì khác hẳn: tắt máy, ngắt aptomat, không bật lại, và gọi thợ trong ngày. Không mở mặt nạ để tìm nguồn mùi. Mùi giống trứng thối hoặc mùi cống thường do đường ống thoát nước ngưng đi chung hoặc gần đường thoát nước thải, hơi bị hút ngược vào; đó là chuyện của đường ống, nói rõ với thợ khi họ đến.

Một cách nhớ dễ: mùi khó chịu nhưng nhạt dần khi máy chạy là chuyện vệ sinh, có thể hẹn; mùi lạ tăng dần là chuyện an toàn, phải dừng ngay. Ghi thêm vào sổ là mùi xuất hiện từ ngày nào, ở máy nào, xuất hiện mỗi lần bật hay chỉ khi trời ẩm.

Nước nhỏ trong phòng: năm việc làm trong mười phút

Nước nhỏ từ dàn lạnh xuống tường, xuống sàn là dấu hiệu nên xử lý sớm nhất vì nó làm hỏng tường, sàn gỗ, đồ đạc bên dưới, chứ không riêng gì máy.

  1. Tắt máy bằng điều khiển, ngắt aptomat, đặt xô hoặc khăn hứng bên dưới.
  2. Dời đồ điện, ổ cắm kéo dài, giấy tờ ra khỏi vùng nước nhỏ.
  3. Tháo lưới lọc xem có bí kín không; lưới bí làm dàn lạnh quá lạnh, đọng tuyết rồi tan chảy tràn máng.
  4. Đi ra chỗ đầu ống thoát nước ngưng: ống có bị gập, bị đè, đầu ống có ngập trong chậu, bị đất lấp hay côn trùng làm tổ không. Chỉ gỡ những gì thấy được bằng tay, không thổi, không chọc que vào ống.
  5. Rửa lưới, chờ dàn khô, bật lại thử. Nếu sau nửa giờ nước vẫn nhỏ trong phòng thì tắt và hẹn thợ.

Thông ống thoát tắc bên trong, chỉnh độ dốc của dàn lạnh, súc máng nước là việc của thợ. Kể cho họ biết nước nhỏ ở mép nào của máy, nhỏ ngay khi bật hay sau một lúc, để họ đi thẳng vào đúng chỗ.

Kém mát và tốn điện: đừng vội nghĩ thiếu gas

Đối chiếu với chính máy nhà mình năm trước. Kém mát chỉ có nghĩa khi so cùng phòng, cùng giờ, cùng mức nhiệt bên ngoài. Nếu năm ngoái để 26 độ là ngủ được mà năm nay phải 23 độ, đó là thay đổi thật.

Làm hai việc nhẹ trước. Rửa lưới lọc và đi ra nhìn dàn nóng: có ai dựng đồ, phơi quần áo, kê thùng xốp sát dàn nóng không, có lá dồn chắn lưới không. Hai việc này giải quyết được khá nhiều trường hợp.

Nhìn tiền điện theo tháng cùng kỳ. Lấy hoá đơn điện tháng này so với cùng tháng năm trước. Tăng mạnh mà nhà không thêm máy, không thay đổi giờ dùng thì đáng hẹn thợ sớm.

Thiếu gas là kết luận của thợ có đồng hồ đo. Điều hoà là hệ kín, gas không hao theo năm như nhiên liệu. Nếu thợ đo thấy thiếu thì phải có chỗ rò, và nạp mà không tìm chỗ rò thì vài tháng sau lại thiếu.

Câu nên nói với thợ. "Máy phòng này năm nay phải để thấp hơn khoảng ba độ mới mát, tiền điện tháng này cao hơn cùng kỳ. Nhà mình đã rửa lưới. Anh chị đo giúp và cho nhà mình xem số đo trước khi làm gì thêm."

Tiếng ồn mới: nghe ở đâu, kể thế nào

Máy nào cũng có tiếng quen của nó. Điều đáng để ý là tiếng mới xuất hiện hoặc to dần. Khi nghe, ghi lại mấy điều này:

  • Tiếng ở dàn lạnh trong phòng hay dàn nóng ngoài trời.
  • Tiếng rít liên tục, lạch cạch theo nhịp, va đập từng hồi, hay ù to khi máy nén chạy.
  • Xuất hiện ngay khi bật hay sau một lúc, có mất khi chuyển sang chế độ quạt không.
  • Nước róc rách trong dàn lạnh: thường là máng nước đầy, liên quan đến tắc ống thoát.
  • Tiếng lách tách nhỏ khi máy vừa tắt hoặc vừa bật: thường là vỏ nhựa co giãn vì đổi nhiệt, không đáng lo nếu không kèm mùi.

Quay một đoạn video ngắn có tiếng bằng điện thoại, đứng cách máy chừng một mét. Gửi trước cho thợ hoặc mở cho họ nghe khi đến; nhiều khi tiếng không xuất hiện đúng lúc thợ có mặt.

Tiếng to dần kèm rung mạnh ở dàn nóng treo cao thì tắt máy và báo thợ sớm, vì có thể liên quan đến giá đỡ hay ốc bắt máy.

Máy trong phòng người già, phòng trẻ nhỏ: ai để ý dấu hiệu

Ông bà ở một mình thường quen với tiếng và mùi của máy đến mức không nhận ra thay đổi, hoặc nhận ra mà ngại báo con cái. Trẻ nhỏ thì không biết diễn đạt. Vì vậy với những phòng này, người lớn trong nhà nên chủ động làm một vòng kiểm nhanh mỗi lần ghé thăm hoặc mỗi cuối tuần: bật máy, đứng trong phòng năm phút, ngửi, nghe, sờ thử gió ra, nhìn tường dưới máy.

Với bố mẹ ở xa, có thể nhờ ông bà gọi video và quay điện thoại về phía máy khi vừa bật, để con nghe tiếng và nhìn cánh đảo gió. Kèm theo vài câu hỏi đơn giản: máy có hay tự tắt không, có thấy nước dưới sàn không, đêm có phải đắp chăn hay phải bật quạt thêm không.

Người lớn tuổi chịu nóng kém, máy kém mát với họ không chỉ là chuyện khó chịu. Nếu phòng ông bà có dấu hiệu ở bảng trên, đưa máy đó lên đầu danh sách gọi thợ. Còn nếu người trong phòng có biểu hiện mệt, khó thở, hãy đưa đi khám, việc bảo dưỡng máy chỉ là phần phụ.

Khi dấu hiệu đến dồn dập: điều chỉnh lịch thay vì chữa cháy

Nếu một máy cứ hai ba tháng lại có mùi hay nhỏ nước, lịch hiện tại của máy đó không hợp với cách dùng. Hãy nhìn lại: phòng có bật cả đêm không, có hướng ra đường bụi không, có trẻ nhỏ, thú cưng, hay người hút thuốc trong phòng không, máy có đặt gần bếp không. Mỗi yếu tố ấy đều kéo nhịp rửa lưới và nhịp thợ ngắn lại.

Cách điều chỉnh đơn giản là rút mỗi nhịp xuống một nấc: lưới lọc từ ba tuần còn hai tuần, bảo dưỡng tổng từ mười hai tháng còn sáu tháng, và ghi lại trong sổ để thấy dấu hiệu có thưa đi không. Sau một mùa, bạn sẽ có nhịp đúng cho từng máy, thay vì một lịch chung cho cả nhà.

Ngược lại, có máy chạy ngon lành cả năm không có dấu hiệu gì, lưới lọc mỗi lần rửa chỉ có ít bụi. Máy đó có thể giãn lưới ra bốn tuần và giữ một lượt thợ mỗi năm. Giãn hay rút đều dựa trên ghi chép chứ không dựa trên cảm giác.

Ghi lại dấu hiệu để thợ làm đúng ngay lần đầu

Thợ đến nhà thường chỉ có một hai giờ cho mỗi máy, và máy không phải lúc nào cũng tái hiện đúng dấu hiệu khi họ có mặt. Ghi chép tốt giúp họ đi thẳng vào chỗ cần làm. Một dòng ghi đủ có bốn ý: máy nào, dấu hiệu gì, bắt đầu từ ngày nào, đã tự làm gì.

Ví dụ: "Máy phòng con, từ ngày 12, nước nhỏ ở mép trái sau khoảng hai mươi phút chạy; đã rửa lưới ngày 13, đầu ống thoát ngoài ban công không tắc, vẫn nhỏ." Thợ đọc dòng này là biết không cần kiểm lại lưới và đầu ống, tập trung vào máng và độ dốc dàn lạnh.

Sau khi thợ làm, ghi tiếp: họ thấy gì, làm gì, có thay gì, dặn theo dõi gì. Nếu dấu hiệu quay lại trong thời gian bảo hành dịch vụ, bạn có đủ thông tin để yêu cầu họ quay lại mà không phải tranh cãi.

Câu hỏi thường gặp

Điều hoà mới bảo dưỡng tháng trước mà đã có mùi lại là sao?

Có thể dàn lạnh hoặc máng nước chưa được rửa kỹ, hoặc phòng có nguồn mùi riêng như ẩm tường, thảm, đồ ăn. Rửa lưới, chạy quạt cho khô dàn và theo dõi vài ngày. Nếu vẫn còn, báo đội thợ đã làm quay lại kiểm trong thời gian bảo hành dịch vụ.

Điều hoà nhỏ nước có cần tắt máy ngay không?

Nên tắt và ngắt aptomat, nhất là khi nước nhỏ gần ổ cắm hay thiết bị điện. Hứng nước, rửa lưới, nhìn đầu ống thoát. Nếu bật lại vẫn nhỏ thì để máy nghỉ chờ thợ, chạy tiếp chỉ làm hỏng tường và đồ bên dưới.

Thấy tuyết bám trên ống đồng ở dàn nóng thì có nguy hiểm không?

Không nguy hiểm tức thì nhưng là dấu hiệu máy đang chạy không bình thường. Tắt máy, rửa lưới lọc, chờ tuyết tan hết rồi bật lại theo dõi. Nếu vẫn đóng tuyết thì gọi thợ kiểm, đừng tự cạo tuyết hay xịt nước vào ống.

Có nên tự mua bình gas về nạp khi điều hoà kém mát không?

Không nên. Nạp gas đòi hỏi đồng hồ đo, biết đúng loại gas của máy và tìm chỗ rò; làm sai có thể hỏng máy nén và gây bỏng lạnh. Đây là việc của thợ có chuyên môn, người nhà chỉ rửa lưới và dọn quanh dàn nóng.

Tiền điện tăng có phải luôn do điều hoà bẩn không?

Không hẳn. Mùa nóng hơn, thêm người ở nhà, giá điện bậc thang đều làm hoá đơn tăng. So cùng kỳ năm trước và cách dùng của nhà mình trước. Nếu mọi thứ giống nhau mà tiền điện tăng rõ, kèm máy kém mát, thì hẹn thợ kiểm.

Điều hoà kêu lách tách khi vừa tắt có phải hỏng không?

Thường không. Vỏ nhựa và các chi tiết co lại khi nhiệt độ đổi nhanh, phát ra tiếng lách tách nhỏ trong vài phút. Chỉ đáng lo khi tiếng to dần, kèm mùi khét hoặc xuất hiện trong lúc máy đang chạy ổn định.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138