Một chủ nhà có một hai phòng cho thuê nên có ba nhịp bảo dưỡng: mỗi tháng nhắn người thuê làm vài việc nhỏ, mỗi sáu đến mười hai tháng gọi thợ làm các thiết bị lớn, và mỗi lần đổi khách kiểm toàn bộ phòng. Ba nhịp đó, ghi vào một cuốn sổ riêng cho phần nhà cho thuê, đủ để phòng luôn cho thuê được mà không phải sửa lớn bất ngờ.
Phòng cho thuê khác nhà mình ở hai chỗ: người dùng hằng ngày không phải chủ, và mỗi đợt khách lại có thói quen dùng khác nhau. Vì vậy lịch phải rõ ai làm việc gì, và phải có giấy tờ để hai bên cùng nhìn vào. Phần dưới đây đi qua từng nhịp, cách chia việc, và những thứ chủ nhỏ hay bỏ sót.
Vì sao phòng cho thuê cần lịch riêng
Đồ trong phòng cho thuê bị dùng nhiều hơn đồ nhà mình. Điều hoà phòng trọ thường bật nhiều giờ liền, có khi cả ngày lẫn đêm. Máy giặt dùng chung cho vài phòng chạy gần như mỗi ngày. Bình nóng lạnh có người tắt bật cẩn thận, có người để bật suốt. Cùng một món đồ, chu kỳ bảo dưỡng ở phòng cho thuê thường phải ngắn hơn ở nhà mình.
Thêm nữa, người thuê ít khi báo sớm. Điều hoà kém mát họ chịu thêm vài tuần, vòi rỉ nước họ lấy xô hứng, đến khi không dùng được mới nhắn. Lúc đó việc đã thành sửa chứ không còn là bảo dưỡng. Lịch riêng giúp chủ nhà chủ động đến kiểm trước khi đồ hỏng, và có cớ hợp lý để vào phòng theo hẹn mà không làm phiền người thuê.
Cuối cùng là chuyện tiền. Tách sổ và quỹ của phần cho thuê giúp bạn biết mỗi phòng thật sự tốn bao nhiêu cho bảo dưỡng trong năm, để tính giá thuê cho đúng ở hợp đồng sau, thay vì đoán.
Lịch ba nhịp cho một phòng có điều hoà, bình nóng lạnh và máy giặt chung
Bảng dưới là lịch khởi đầu cho một phòng thuê thường gặp. Cột "ai làm" là gợi ý, nên ghi lại rõ trong hợp đồng.
| Hạng mục | Bao lâu một lần | Ai làm | Dấu hiệu cần làm sớm hơn |
|---|---|---|---|
| Lưới lọc điều hoà | Khoảng 1 tháng khi bật nhiều | Người thuê, sau khi ngắt điện | Phòng có mùi ẩm, gió yếu |
| Bảo dưỡng tổng điều hoà | Khoảng 6 tháng | Chủ nhà gọi thợ | Kém mát, nhỏ nước xuống tường |
| Xả cặn, kiểm bình nóng lạnh | Khoảng 6–12 tháng | Chủ nhà gọi thợ | Nước nóng có cặn, nóng chậm |
| Bấm thử aptomat chống giật | Mỗi tháng | Người thuê hoặc chủ nhà khi ghé | Bấm không nhảy |
| Lưới lọc, gioăng máy giặt chung | Khoảng 2 tuần đến 1 tháng | Chủ nhà hoặc phân công | Mùi hôi, nước xả chậm |
| Kiểm vòi, xi phông, ống thoát sàn | Mỗi lần đổi khách và mỗi năm | Chủ nhà | Rỉ nước, thoát chậm |
| Bình chữa cháy ở hành lang | Xem đồng hồ mỗi tháng | Chủ nhà | Kim lệch vùng xanh |
| Khoá cửa, bản lề, cửa sổ | Mỗi lần đổi khách | Chủ nhà | Khoá kẹt, cửa xệ |
Mốc trong sổ hướng dẫn của từng máy là chuẩn, bảng là khoảng tham khảo. Phòng thuê có người ở nhiều, nấu ăn trong phòng hay phơi đồ trong phòng thì rút các chu kỳ liên quan đến điều hoà và thông gió ngắn hơn.
Nhịp hằng tháng: một tin nhắn, năm phút
Chủ nhà không cần ghé phòng mỗi tháng. Một tin nhắn đầu tháng gửi người thuê là đủ giữ nhịp, miễn tin nhắn cụ thể và có hồi âm:
- Đầu tháng, nhắn nhắc người thuê rửa lưới lọc điều hoà trong tuần, kèm một câu nhắc ngắt điện trước khi tháo.
- Nhờ người thuê bấm nút thử aptomat chống giật của bình nóng lạnh và trả lời "có nhảy" hoặc "không nhảy".
- Hỏi một câu mở: "Tháng này phòng có gì bất thường không, vòi nước, điện, cửa?". Người thuê thường chỉ kể khi được hỏi.
- Nếu có máy giặt dùng chung, tự đến làm lưới lọc và gioăng cửa, hoặc phân công theo lượt giữa các phòng.
- Ghi phản hồi vào sổ của phòng, kèm ngày. Không có phản hồi sau ba ngày thì nhắn lại.
Thói quen này tốn ít thời gian nhưng giúp chủ nhà biết sớm những việc nhỏ trước khi chúng thành sửa lớn, và người thuê cũng thấy chủ nhà quan tâm đến chỗ ở của họ, nên thường báo sớm hơn khi có chuyện.
Chia việc rõ với người thuê ngay từ hợp đồng
Việc nhỏ hằng tháng giao cho người thuê. Rửa lưới lọc điều hoà, lau gioăng tủ lạnh, giữ sạch lưới thoát sàn. Ghi rõ trong hợp đồng hoặc tờ nội quy, kèm cách làm an toàn: ngắt điện trước, không tự tháo vỏ máy.
Việc cần thợ thuộc về chủ nhà. Bảo dưỡng tổng điều hoà, bình nóng lạnh, điện nước. Người thuê không nên tự gọi thợ ngoài mở máy, vừa mất bảo hành vừa khó biết thợ làm gì.
Việc báo dấu hiệu là của người thuê. Thoả thuận người thuê nhắn ngay khi thấy rỉ nước, chập chờn điện, mùi khét, mùi gas. Chủ nhà hẹn ghé trong một hai ngày. Mùi gas thì người thuê khoá van, mở cửa, không bật tắt điện, ra ngoài rồi mới gọi.
Hư hỏng do dùng sai thì thoả thuận trước. Ví dụ vỡ kính, gãy tay nắm do va đập. Ghi rõ nguyên tắc trong hợp đồng để lúc xảy ra không phải tranh cãi.
Lịch ghé kiểm báo trước. Hẹn trước ít nhất một ngày, vào giờ người thuê có mặt. Ghé đúng hẹn, làm xong ghi vào sổ, người thuê ký hoặc nhắn xác nhận.
Danh sách kiểm khi đổi khách
Khoảng thời gian giữa hai đợt khách là lúc duy nhất phòng trống hoàn toàn. Nên dành ít nhất một ngày cho việc kiểm, đi theo danh sách:
- Điều hoà: bật thử, nghe tiếng, xem có nhỏ nước. Nếu sắp tới hạn bảo dưỡng tổng thì gọi thợ làm luôn lúc phòng trống.
- Bình nóng lạnh: bật thử, chờ nước nóng, xem đèn báo; bấm nút thử của aptomat chống giật đi kèm.
- Ổ cắm, công tắc, đèn: bật tắt từng cái, nhìn vỏ ổ có vết cháy sém hay không. Thấy dấu lạ thì gọi thợ điện, không tự tháo.
- Vòi nước, vòi sen, bồn cầu: mở hết cỡ, xem rỉ dưới chân, xem nước thoát nhanh hay chậm.
- Cửa, khoá, cửa sổ, lưới chống muỗi: mở đóng vài lần, đổi ổ khoá hoặc lõi khoá nếu khách cũ không trả đủ chìa.
- Tường, trần: tìm vết ố, vết thấm, nhất là quanh điều hoà và nhà tắm.
- Chụp ảnh từng góc phòng sau khi kiểm xong, lưu theo ngày.
Bộ ảnh chụp lúc này là biên bản tình trạng phòng khi giao cho khách mới. Gửi khách mới một bản ngay ngày nhận phòng, hai bên đỡ tranh cãi khi trả phòng.
Sổ chung cho phần cho thuê
Cuốn sổ cho phần nhà cho thuê nên tách hẳn sổ nhà mình. Mỗi phòng một trang danh sách đồ: điều hoà, bình nóng lạnh, tủ lạnh nếu có, khoá cửa, kèm năm mua và hạn bảo hành. Trang nhật ký ghi mọi lần làm, kể cả lần người thuê tự rửa lưới lọc, để thấy người thuê có làm đúng phần mình hay không.
Một dòng nhật ký đầy đủ gồm ngày, phòng, món, việc đã làm, ai làm, có gì bất thường. Thêm một cột ghi "do dùng sai" hay "hao mòn bình thường" cho các lần sửa, cuối năm đọc lại sẽ thấy phòng nào, đợt khách nào tốn nhiều. Nếu dùng bảng tính, có thể chia sẻ riêng trang của từng phòng cho người thuê xem mốc kế tiếp, khỏi phải nhắn nhắc nhiều lần.
Ảnh tình trạng phòng mỗi lần đổi khách, ảnh phiếu thợ, ảnh hoá đơn lưu cùng một thư mục, đặt tên theo phòng và ngày.
Trích quỹ từ tiền thuê và những việc làm thừa
Mỗi tháng nhận tiền thuê, nên trích ngay một phần cố định cho quỹ bảo dưỡng của phần cho thuê. Cách ước giống quỹ gia đình: cộng các khoản định kỳ của từng phòng trong năm, chia mười hai, cộng thêm phần dự phòng cho hỏng hóc, phần này nên cao hơn quỹ nhà mình vì đồ bị dùng nhiều hơn và có lúc phải thay sau khi khách trả phòng.
Cũng có những việc chủ nhà hay làm thừa. Gọi thợ vệ sinh điều hoà mỗi tháng là thừa, việc lưới lọc người thuê làm được. Thay toàn bộ ổ khoá mỗi lần đổi khách là thừa nếu khách trả đủ chìa và khoá không có vấn đề; chỉ cần đổi lõi khi thiếu chìa. Sơn lại cả phòng mỗi đợt khách cũng thường không cần, sơn dặm chỗ bẩn là đủ, mỗi vài năm mới sơn tổng.
Ngược lại, có việc chủ nhà hay bỏ sót mà không được bỏ: aptomat chống giật của bình nóng lạnh, bình chữa cháy ở hành lang, và đường thoát nước sàn nhà tắm. Ba thứ này ít khi người thuê nhắc tới, nhưng có chuyện thì hậu quả lớn hơn nhiều so với các việc kia.
Ví dụ: hai phòng cho thuê trên tầng ba của nhà phố
Bà Thu có nhà phố bốn tầng, tầng ba chia làm hai phòng cho thuê, mỗi phòng có điều hoà treo tường và bình nóng lạnh riêng, máy giặt đặt chung ở sân phơi tầng bốn. Trước đây bà chỉ gọi thợ khi người thuê báo hỏng, năm nào cũng có ít nhất một lần điều hoà nhỏ nước loang tường, một lần bình nóng lạnh không nóng giữa mùa lạnh.
Từ khi chia lịch theo ba nhịp, bà nhắn người thuê đầu mỗi tháng, gọi thợ điện lạnh hai lần một năm vào tháng ba và tháng chín để làm cả hai điều hoà cùng lúc, xả cặn hai bình nóng lạnh vào tháng mười trước mùa lạnh. Khi một phòng đổi khách giữa năm, bà dành một ngày đi theo danh sách kiểm, chụp ảnh phòng và đổi lõi khoá vì khách cũ làm mất một chìa.
Sau một năm, sổ của bà cho thấy phòng phía trước tốn nhiều hơn hẳn phòng phía sau, chủ yếu do điều hoà hướng nắng chiều chạy nặng. Bà dùng thông tin đó để gắn thêm rèm cản nắng và tính lại giá thuê ở hợp đồng tiếp theo, thay vì tăng đều cho cả hai phòng.
Câu hỏi thường gặp
Người thuê có phải tự vệ sinh lưới lọc điều hoà không?
Tuỳ thoả thuận trong hợp đồng, nhưng phần lớn chủ nhà giao việc nhỏ này cho người thuê vì họ dùng hằng ngày. Nên ghi rõ trong nội quy kèm cách làm an toàn là ngắt điện, chỉ tháo lưới lọc, không mở vỏ máy, còn bảo dưỡng tổng thì chủ nhà gọi thợ.
Bao lâu chủ nhà nên ghé kiểm phòng một lần?
Ngoài các lần thợ đến theo lịch, ghé một lần mỗi ba đến sáu tháng là hợp lý, luôn hẹn trước và vào giờ người thuê có mặt. Mục đích là xem các dấu hiệu sớm như vết thấm, rỉ nước, ổ cắm cháy sém, không phải kiểm tra đời sống của người thuê.
Đồ hỏng giữa hợp đồng thì ai trả tiền sửa?
Thông thường hao mòn do dùng bình thường thuộc về chủ nhà, còn hư hỏng do dùng sai hay va đập thuộc về người thuê. Ranh giới này nên ghi rõ trong hợp đồng từ đầu, kèm ảnh tình trạng phòng lúc nhận, để khi có chuyện hai bên có căn cứ chung.
Có nên để người thuê tự gọi thợ khi máy trục trặc không?
Không nên với các thiết bị lớn như điều hoà, bình nóng lạnh, đường điện. Người thuê báo cho chủ nhà, chủ nhà gọi thợ quen hoặc nơi bảo hành. Như vậy giữ được quyền bảo hành, biết thợ đã làm gì và ghi được đầy đủ vào sổ của phòng.
Phòng trống lâu giữa hai đợt khách thì cần làm gì?
Ngắt aptomat bình nóng lạnh, khoá van nước tổng của phòng nếu có, mở hé cửa sổ cho thoáng nếu an toàn. Mỗi vài tuần ghé một lần, xả nước các vòi vài phút, bật điều hoà chạy một lúc cho dàn được hong khô, đỡ mùi ẩm mốc khi khách mới dọn vào.
Khi nào nên thay đồ trong phòng cho thuê thay vì sửa tiếp?
Khi sổ cho thấy một món phải gọi thợ ngoài lịch nhiều lần trong năm, hoặc lần sửa sắp tới tốn gần bằng mua mới, hoặc máy đã cũ đến mức khó tìm linh kiện. Thay vào lúc phòng trống giữa hai đợt khách là đỡ phiền nhất.