Nhà có từ ba máy điều hoà trở lên nên có một cuốn sổ riêng cho chúng: mỗi máy một trang hồ sơ, mỗi lần rửa lưới hay gọi thợ thêm một dòng nhật ký, và một bảng xoay vòng để lưới lọc mỗi máy được rửa đúng nhịp của nó, khoảng 2–4 tuần trong mùa nóng, còn bảo dưỡng tổng khoảng 6–12 tháng tuỳ phòng.
Không cần phần mềm gì phức tạp. Một cuốn sổ giấy để trong ngăn kéo cạnh tủ điện, hoặc một bảng tính chia sẻ trong nhà, kèm vài nhắc lặp lại trên lịch điện thoại là đủ. Cái khó không phải là công cụ, mà là ghi đúng những thứ năm sau cần đến và ghi đều đặn.
Vì sao nhà nhiều máy cần sổ
Một máy thì nhớ được. Bốn năm máy, mỗi máy một phòng, một nhịp dùng, một ngày lắp, một lần thợ khác nhau, thì chỉ sau một năm là không ai trong nhà trả lời được câu "máy phòng con bảo dưỡng lần cuối khi nào". Kết quả thường gặp là hai kiểu sai: máy hay bật bị bỏ quá hạn, còn máy ít bật lại được gọi thợ theo thói quen.
Sổ còn giải quyết một chuyện khác: so sánh. Khi thợ báo dàn lạnh phòng ngủ bẩn nặng, sổ cho biết lần trước rửa cách đây bao lâu, để biết máy bẩn nhanh bất thường hay chỉ là quá hạn. Khi thợ đề nghị thay một linh kiện, sổ cho biết linh kiện đó đã thay chưa, khi nào, còn bảo hành không.
Với nhà cho thuê phòng, nhà có bố mẹ già ở riêng, hay nhà mà nhiều người cùng lo việc nhà, sổ còn là thứ để bàn giao: người mới nhận việc nhìn vào là biết ngay phải làm gì tiếp, không cần hỏi lại.
Và sổ là bằng chứng khi cần đến bảo hành. Nhiều phiếu bảo hành yêu cầu máy được bảo dưỡng định kỳ; một cuốn sổ có ngày, có tên đơn vị làm, có ảnh phiếu thì việc trao đổi với nơi bảo hành nhẹ nhàng hơn nhiều.
Đặt tên máy: theo phòng, không theo đời máy
Tên phải nói ngay vị trí. Gọi "máy phòng khách", "máy phòng bố mẹ", "máy tầng 3 phòng sau" thay vì đời máy hay công suất. Ai trong nhà cũng hiểu, kể cả thợ lần đầu tới.
Đánh thêm số ngắn. Nhà nhiều tầng đánh số theo tầng và thứ tự: M1.1, M2.1, M2.2. Số ngắn tiện để viết lên băng dính dán ở aptomat và ở dàn nóng.
Dán tên ở ba chỗ. Một miếng băng dính nhỏ ở góc dàn lạnh, một ở aptomat riêng của máy, một ở dàn nóng tương ứng. Nhà nhiều dàn nóng dồn trên sân thượng thì đây là cách duy nhất để thợ biết dàn nào của phòng nào.
Đổi máy thì giữ tên. Khi thay máy mới ở một phòng, giữ tên cũ và mở trang hồ sơ mới, ghi rõ ngày thay. Nhật ký của máy cũ vẫn để lại, đôi khi giúp hiểu vì sao phòng đó hay gặp chuyện.
Trang hồ sơ một máy: ghi một lần, sửa khi đổi
Mỗi máy một trang đầu sổ với các dòng sau. Phần lớn lấy từ tem dán trên máy, phiếu bảo hành và hoá đơn mua.
| Dòng | Ghi gì | Lấy ở đâu | Dùng để làm gì |
|---|---|---|---|
| Tên máy | Tên phòng và số ngắn | Tự đặt | Gọi chung trong nhà, dán nhãn |
| Kiểu máy | Treo tường, tủ đứng, âm trần; một chiều hay hai chiều; có inverter không | Sổ hướng dẫn, tem máy | Báo thợ khi đặt lịch |
| Công suất | Ghi đúng như trên tem máy | Tem dàn lạnh | Thợ chuẩn bị đồ, so khi thay máy |
| Ngày lắp, ai lắp | Ngày và đơn vị lắp | Hoá đơn, phiếu lắp đặt | Tính tuổi máy, liên hệ bảo hành lắp đặt |
| Hạn bảo hành | Đến ngày nào, phần nào | Phiếu bảo hành | Biết khi nào cần gọi đúng nơi bảo hành |
| Dàn nóng ở đâu | Vị trí, tự tiếp cận được hay cần thợ có dây an toàn | Tự ghi | Báo thợ trước |
| Nhịp riêng | Rửa lưới bao lâu, thợ bao lâu | Tự đặt theo cách dùng | Xếp lịch xoay vòng |
Nhịp riêng ghi trong trang hồ sơ nên bắt đầu từ mốc trong sổ hướng dẫn của máy, đó là chuẩn; sau một mùa theo dõi thì điều chỉnh theo cách dùng thật của phòng.
Nhật ký: mỗi lần làm một dòng, đủ năm ý
Sau trang hồ sơ là phần nhật ký, mỗi lần đụng đến máy ghi một dòng. Dòng nhật ký tốt có năm ý:
- Ngày làm.
- Việc đã làm: rửa lưới, bảo dưỡng tổng, thông ống thoát, thay pin điều khiển, sửa gì.
- Ai làm: người nhà nào, hoặc đội thợ nào, kèm số phiếu nếu có.
- Thay hay nạp gì: linh kiện, gas (kèm số đo thợ đọc), có giữ lại đồ cũ không.
- Mốc kế tiếp và lời dặn: lần rửa lưới tới, lần thợ tới, điều cần theo dõi thêm.
Ví dụ một dòng: "Ngày 5 tháng 4 – M2.1 phòng con – đội thợ đến bảo dưỡng tổng, rửa dàn lạnh dàn nóng, thông ống thoát; không nạp gas, số đo bình thường – lưới tiếp theo khoảng ngày 19, thợ hẹn tháng 9 – dặn để ý tiếng quạt dàn nóng." Ghi xong trong một phút, năm sau đọc lại hiểu ngay.
Thêm ảnh: chụp dàn lạnh sau khi thợ rửa, chụp phiếu làm việc. Lưu ảnh vào một thư mục đặt tên theo máy, hoặc dán bản in nhỏ vào sổ giấy.
Lập lịch xoay vòng rửa lưới cho bốn năm máy
Rửa lưới cả năm máy trong cùng một buổi là việc nặng, dễ bị dời. Xoay vòng chia nhỏ ra cho đều.
- Liệt kê các máy với nhịp rửa lưới riêng đã ghi trong hồ sơ, ví dụ: phòng ngủ bật đêm hai tuần, phòng khách ba tuần, phòng làm việc hai tuần, phòng khách tầng trên bốn tuần.
- Chọn hai ngày cố định trong tuần có người ở nhà, ví dụ tối thứ tư và sáng chủ nhật.
- Chia máy vào hai ngày đó sao cho mỗi ngày chỉ có một hai máy đến hạn.
- Đặt nhắc lặp lại trên lịch điện thoại cho từng máy theo nhịp riêng, tiêu đề nhắc ghi tên máy.
- Giao người: mỗi người lớn trong nhà nhận một hai máy, tên người ghi ngay trong nhắc.
- Mỗi lần làm xong, đánh dấu vào sổ. Cuối tháng nhìn lại xem máy nào bị trễ để chỉnh ngày.
Lượt thợ thì ngược lại, nên gom chung một buổi cho cả nhà trước mùa nóng, chỉ tách lượt thêm cho những máy có nhịp dày hơn.
Ngoài mùa nóng, khi nhiều máy gần như nghỉ, xoá bớt nhắc của các máy ít bật và giữ lại nhắc của máy còn dùng, để điện thoại không réo những việc không cần làm rồi cả nhà quen tay bỏ qua.
Ước quỹ bảo dưỡng điều hoà trong năm
Sổ đủ dòng thì việc ước tiền để dành trở nên đơn giản. Cách làm: với mỗi máy, đếm số lượt thợ dự kiến trong năm theo nhịp riêng, nhân với giá công một lượt mà bạn hỏi được ở khu vực mình. Cộng tất cả máy, cộng thêm một khoản dự phòng cho những việc phát sinh như thông ống, thay lưới rách, thay pin. Lấy tổng chia mười hai là số nên để riêng mỗi tháng.
Giá công tuỳ khu vực, loại máy và vị trí dàn nóng, nên hỏi hai ba nơi và ghi lại trong sổ để năm sau so. Máy âm trần và máy có dàn nóng treo cao thường tốn công hơn máy treo tường bình thường; nhà ven biển hoặc mặt đường lớn có nhiều lượt hơn nhà trong ngõ. Đặt khoản để dành này vào cùng chỗ với các khoản định kỳ khác của nhà như lõi lọc nước, bảo dưỡng xe, để cuối năm nhìn một chỗ là thấy hết.
Khi tuổi máy đã cao và nhật ký cho thấy mỗi năm đều có sửa chữa ngoài bảo dưỡng, hãy cộng riêng phần sửa chữa của máy đó trong hai ba năm gần nhất. So với việc thay mới, con số ấy giúp nhà bạn quyết định giữ hay thay một cách bình tĩnh, thay vì chờ máy hỏng giữa mùa.
Vì sao sổ hay bỏ dở và cách giữ nó sống
Ghi quá nhiều cột. Sổ có mười hai cột thì ai cũng ngại mở. Năm ý trong nhật ký là đủ; thông tin cố định đã nằm ở trang hồ sơ, không chép lại mỗi lần.
Sổ để xa chỗ làm việc. Sổ trong ngăn bàn tầng ba thì người rửa lưới ở tầng một sẽ không ghi. Để sổ ở chỗ mọi người đi qua, cạnh tủ điện hay tủ đồ nghề, buộc kèm một cây bút.
Chỉ một người biết sổ. Người đó đi công tác là cả nhà bỏ trống. Giới thiệu sổ trong một bữa cơm, chỉ cho từng người phần của mình.
Không có nhắc. Sổ ghi lại cái đã làm, còn nhắc trên điện thoại báo cái sắp phải làm. Thiếu nhắc thì sổ chỉ là nhật ký của những việc nhớ ra muộn.
Không xem lại. Mỗi cuối mùa nóng, mở sổ đọc một lượt mười phút: máy nào hay có chuyện, nhịp nào nên đổi, thợ nào làm ổn. Đọc lại là lúc sổ thật sự đem lại giá trị.
Sổ cho nhà cho thuê và nhà bố mẹ ở riêng
Nhà cho thuê vài phòng: mỗi phòng một trang hồ sơ, thêm một dòng ghi ai đang thuê và từ ngày nào. Thoả thuận rõ với người thuê: họ rửa lưới mỗi tháng, chủ nhà lo lượt thợ. Mỗi lần thợ đến, chủ nhà ghi vào sổ và gửi người thuê một tin nhắn ngắn có ngày làm. Khi trả phòng, đối chiếu sổ để biết máy có bị bỏ bê không.
Nhà bố mẹ già ở riêng: để sổ ở nhà bố mẹ, một bản chụp trong điện thoại của con. Con cái giữ phần hẹn thợ và có mặt khi thợ đến. Ông bà chỉ cần ghi một dấu khi thấy có gì lạ, ví dụ "máy phòng ngủ có mùi" kèm ngày, để con nắm khi gọi điện.
Với cả hai trường hợp, dán một tờ giấy nhỏ trong cánh tủ hoặc cạnh aptomat ghi tên từng máy, ngày bảo dưỡng tổng gần nhất và mốc tới. Người không có sổ trong tay vẫn biết máy đã quá hạn hay chưa.
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng sổ giấy hay bảng tính để ghi bảo dưỡng điều hoà?
Cái nào cả nhà dùng được thì chọn cái đó. Sổ giấy để cạnh tủ điện tiện cho người lớn tuổi và ai cũng mở được. Bảng tính chia sẻ tiện khi nhiều người ở nhiều nơi cùng theo dõi. Có thể dùng sổ giấy làm chính và chụp ảnh lưu trong điện thoại.
Có cần ghi cả những lần chỉ rửa lưới lọc không?
Nên ghi, chỉ một dòng ngắn với ngày và tên máy. Những dòng này cho biết máy nào bẩn nhanh, nhịp nào hợp, và khi thợ đến họ biết lưới vẫn được chăm đều, không cần mất thời gian kiểm lại.
Mất phiếu bảo hành điều hoà thì ghi hồ sơ máy thế nào?
Ghi những gì biết chắc: ngày mua gần đúng, nơi mua, kiểu máy theo tem dán. Liên hệ nơi bán hoặc nơi lắp để hỏi lại thông tin bảo hành nếu còn trong hạn. Từ nay chụp ảnh mọi phiếu và lưu cùng sổ.
Nhà có năm máy thì gọi thợ một lần cho cả nhà hay chia ra?
Lượt trước mùa nóng nên gom một buổi cho cả nhà, đỡ dọn dẹp và thường được thợ sắp xếp thuận tiện hơn. Lượt giữa mùa chỉ gọi cho những máy dùng nhiều hoặc có dấu hiệu, không cần làm cả năm máy.
Sổ bảo dưỡng giúp gì khi bán nhà hoặc trả nhà thuê?
Sổ cho người mua hay chủ nhà thấy máy đã được chăm đều, lần bảo dưỡng gần nhất khi nào, đã thay gì. Đó là thông tin giúp hai bên thống nhất về tình trạng máy, tránh tranh cãi về sau.